THIỀN SƯ ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM
Thiền sư đầu tiên của Việt Nam, người từng truyền đạo cho Hoàng đế
nổi tiếng Trung Quốc là ai?
Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, có một vị cao tăng được xem là
thiền sư đầu tiên của nước ta. Không chỉ đặt nền móng cho Thiền tông Việt Nam,
ông còn là người mang đạo Phật sang truyền bá tại Trung Quốc vào thời Tam Quốc,
khiến cả một vị hoàng đế nổi tiếng phải kính nể. Người đó chính là thiền sư
Khương Tăng Hội.
Ít ai ngờ rằng, cách đây gần 1800 năm, một người sinh ra trên đất
Giao Chỉ – vùng đất thuộc Việt Nam ngày nay – lại có thể trở thành nhân vật
quan trọng trong lịch sử Phật giáo cả Việt Nam lẫn Trung Hoa.
Theo nhiều tài liệu cổ, Khương Tăng Hội sinh vào khoảng đầu thế kỷ
3 tại Giao Chỉ. Cha ông vốn là người nước Khương Cư – một quốc gia cổ ở Trung Á
nằm trên con đường tơ lụa, nay thuộc khu vực Uzbekistan. Có tài liệu cho rằng mẹ
ông là người Việt. Cha mẹ ông sang Giao Chỉ buôn bán rồi định cư tại đây và
sinh ra Khương Tăng Hội.
Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và có tư chất khác
thường. Nhưng cuộc đời lại sớm gặp biến cố khi mới khoảng 10 tuổi, cha mẹ đều
qua đời. Mồ côi từ nhỏ, Khương Tăng Hội được các nhà sư nuôi dạy trong chùa và
dần bén duyên với đạo Phật.
Lớn lên ở đất Giao Chỉ, ông chăm chỉ học tập
kinh điển và tinh thông cả tiếng Phạn lẫn tiếng Hán – điều cực kỳ hiếm ở thời bấy
giờ. Không chỉ giỏi giáo lý Phật giáo, ông còn am hiểu văn chương, triết học và
nghệ thuật biện luận. Chính nền tảng ấy đã giúp ông trở thành một trong những vị
cao tăng có ảnh hưởng lớn nhất thời cổ đại.
Năm 247, Khương Tăng Hội rời Giao Chỉ sang Kiến Nghiệp – kinh đô
nước Đông Ngô, nay là Nam Kinh của Trung Quốc. Đây là thời kỳ Tam Quốc đầy biến
động, chiến tranh liên miên, dân chúng khổ cực và đạo Phật vẫn còn khá xa lạ với
nhiều người Trung Hoa.
Lúc ấy, người đứng đầu Đông Ngô là Tôn Quyền – vị hoàng đế nổi tiếng
được hậu thế gọi là “thiên cổ đại đế”. Trong hơn 300 vị quân vương Trung Quốc,
chỉ riêng Tôn Quyền được truy tôn danh hiệu “Đại hoàng đế”, cho thấy vị thế đặc
biệt của ông trong lịch sử.
Khương Tăng Hội tới Đông Ngô không mang theo binh đao hay quyền lực,
mà chỉ mang theo kinh Phật, trí tuệ và lòng từ bi. Tại Kiến Nghiệp, ông bắt đầu
truyền bá đạo Phật cho dân chúng và giới quý tộc. Ban đầu, nhiều người nghi ngờ
đạo Phật là tà giáo ngoại lai, nhưng bằng sự uyên bác và phong thái điềm tĩnh,
Khương Tăng Hội dần khiến người đời kính phục.
Tương truyền, khi Khương Tăng Hội xin dựng chùa để truyền đạo, Tôn
Quyền chưa tin nên yêu cầu ông phải chứng minh sự linh ứng của Phật pháp. Thiền
sư liền lập đàn cầu nguyện nhiều ngày. Sau đó, người ta kể rằng đã xuất hiện xá
lợi Phật phát sáng. Tôn Quyền vô cùng kinh ngạc, từ đó cho phép dựng chùa Kiến
Sơ – được xem là ngôi chùa Phật giáo đầu tiên tại vùng Giang Nam Trung Quốc.
Cũng từ đây, Phật giáo bắt đầu phát triển mạnh ở miền Nam Trung
Hoa. Không chỉ được xem là sơ tổ Thiền tông Việt Nam, Khương Tăng Hội còn được
nhiều học giả coi là một trong những người đặt nền móng đầu tiên cho Thiền tông
Trung Hoa.
Sau khi Tôn Quyền qua đời, Đông Ngô rơi vào thời kỳ bất ổn. Người
kế vị là Tôn Hạo lại nổi tiếng tàn bạo và không tin Phật pháp. Ông ta từng ra lệnh
phá chùa, bài trừ đạo Phật và muốn thử tài Khương Tăng Hội.
Sử sách kể lại rằng, Tôn Hạo cho nhiều học giả, quan lại đến tranh
biện với vị thiền sư người Giao Chỉ nhưng suốt cả ngày không ai có thể bắt bẻ
được ông. Những lời đối đáp của Khương Tăng Hội vừa nhẹ nhàng vừa sâu sắc, khiến
người nghe không thể phản bác.
Nghe vậy, Tôn Hạo quyết định triệu ông vào cung để trực tiếp đối
luận. Dù đứng trước một vị vua nổi tiếng nóng nảy và quyền uy, Khương Tăng Hội
vẫn bình thản giảng giải đạo lý bằng thái độ ôn hòa. Chính phong thái ấy khiến
Tôn Hạo phần nào kính nể.
Tuy nhiên, vị vua này vẫn chưa thực sự tin vào Phật giáo. Có lần,
ông còn cho đặt tượng Phật ở nơi ô uế, sai người bôi bẩn rồi cười cợt rằng:
“Người đời tôn thờ Phật như thần linh, ta chẳng kính trọng thì xem
Phật làm gì được ta.”
Không lâu sau đó, Tôn Hạo bất ngờ mắc một căn bệnh lạ. Toàn thân
đau nhức, sưng phù, chữa mãi không khỏi. Càng ngày bệnh càng nặng khiến ông vô
cùng hoảng sợ.
Trong lúc tuyệt vọng, có cung nữ khuyên nhà vua nên đến chùa sám hối.
Tôn Hạo cuối cùng tìm đến gặp Khương Tăng Hội, thú nhận những việc mình từng
làm với tượng Phật và xin được cứu chữa.
Thiền sư không trách móc, chỉ nhẹ nhàng khuyên vua thành tâm ăn
năn. Sau đó, ông làm lễ sám hối cho Tôn Hạo. Nhà vua cũng cho người tắm rửa sạch
sẽ tượng Phật, đưa trở lại nơi thờ phụng trang nghiêm. Điều kỳ lạ là căn bệnh của
Tôn Hạo dần thuyên giảm rồi biến mất hoàn toàn. Từ đó, vị vua này không còn dám
xúc phạm Phật pháp nữa và cho sửa sang lại chùa Kiến Sơ để Khương Tăng Hội tiếp
tục hành đạo.
Khương Tăng Hội viên tịch khoảng năm 280. Dù đã gần hai thiên niên
kỷ trôi qua, tên tuổi của ông vẫn được xem là niềm tự hào đặc biệt của Phật
giáo Việt Nam.
Ông không chỉ là vị thiền sư đầu tiên được
ghi nhận trong lịch sử nước ta, mà còn là người góp phần đưa đạo Phật lan rộng ở
Trung Hoa thời Tam Quốc. Giữa một thời đại đầy binh đao và tranh đoạt quyền lực,
vị cao tăng sinh ra trên đất Giao Chỉ ấy đã dùng trí tuệ và lòng từ bi để khiến
cả những bậc đế vương phải cúi đầu kính phục.
Giai Thoại Xưa - Nguồn sưu tầm
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét