PHẬT GIÁO CÓ BAO NHIÊU TÔNG PHÁI
Đây là một vấn đề không thể
né tránh được. Vì rằng, Pháp Phật tuy chỉ có một vị, nhưng do trình độ căn cơ của
người tiếp thu cao thấp khác nhau, thời đại và hoàn cảnh sống cũng không đồng
nhất, cho nên có sự giải thích khác nhau về Phật pháp. Trong kinh có câu: “Phật
dùng một viên âm để thuyết pháp, chúng sanh tùy loại mà hiểu lời Phật giảng. Ý
tứ là: nếu đứng ở lập trường của Phật mà xét thì Pháp môn nào cũng dẫn tới Niết
bàn. Nhưng đứng về góc độ các đệ tử Phật
mà nói thì mỗi người đều có pháp môn sở trường của mình. Như 13 vị đệ tử nổi
danh của Phật, mọi người đều có tính cách đặc thù nổi bật riêng, đều có bạn đạo
riêng của mình (Tạp A Hàm). Đây có thể nói là dấu hiệu sớm nhất của phân tông
phân phái trong Phật giáo.
Trong thời gian – 500 năm
sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, chỉ riêng ở Ấn Độ, Phật giáo Tiểu thừa đã chia
thành 20 bộ phái. Đôi khi chỉ vì một điểm bất đồng rất nhỏ, cũng tách thành một
bộ phái riêng. Phật giáo Tiểu thừa chia thành nhiều bộ phái, cho nên không có
được chuẩn mức thống nhất cho sự nghiệp giáo hóa của mình. Phật giáo Đại thừa
Không tông của Mã Minh và Long Thọ cũng nhân cơ hội này mà hưng khởi ở Ấn Độ.
Vào khoảng 1000 năm sau khi
Phật nhập Niết Bàn, Duy Thức Hữu Tông của Vô Trước, Thế Thân, Thanh Biện, Hộ
Pháp được thành lập. Từ đó, Phật giáo Đại thừa ở Ấn Độ chia thành Không, Hữu
hai tông. Sau đó ít lâu, Mật giáo lại hưng khởi, đem Phật giáo Đại thừa chia
thành Hiển giáo và Mật giáo, đem Không tông và Hữu tông nhập vào Hiển giáo.
Sau khi Phật giáo truyền
vào Trung Quốc, lúc đầu cũng không chia thành tông phái. Về sau, do sự nghiệp
phiên dịch dần dần thịnh vượng, số kinh Phật được dịch ra chữ Hán rất nhiều, và
cũng do các nhà Phật học Trung Quốc tiến hành phân loại và tôn phái đối với Phật
pháp, cho nên mới có tông phái xuất hiện ở Trung Quốc. Nhưng tông phái Phật
giáo được thành lập đầu tiên ở Trung Quốc là Tam luận tông và Tứ luận tông dựa
vào các bản kinh dịch của Cưu Ma La Thập đời Đông Tấn. Đó là những tông phái hưởng
ứng với Đại Thừa Không Tông ở Ấn Độ. Nhưng tông phái này, đến thời đại sư Gia Tường mới được thành lập hoàn chỉnh. Đồng
thời dựa vào ba bộ luận “Thành thật” của Tiểu thừa mà lập ra “Thành Thực Tông”,
dựa vào bộ Luận “Câu Xá” thuộc Hữu Bộ mà lập ra “Câu xá Tông”. Dựa vào kinh Niết
Bàn mà lập “Niết Bàn Tông”. Dựa vào bộ “Thập địa luận” mà có “Địa Luận Tông”. Dựa vào bộ “Nhiếp Đại Thừa
luận” mà có “Nhiếp Luận Tông”. Từ khi Ngài Đạt Ma từ Ấn Độ đến, truyền tâm ấn của
Phật, mà có Thiền tông. Đời Đường, có Đạo Tuyên chuyên môn truyền bá bộ “Luật Tứ
Phần” mà thành lập Luật tông ở Nam Sơn. Với nội dung kinh Pháp Hoa được tổng hợp
và triển khai mà có Thiên Thai Tông với Đại sư Trí Khải. Với pháp sư Huyền
Trang đi cầu pháp về, giới thiệu bộ “Duy
Thức luận” mà Pháp tướng tông được thành
lập. Với nội dung kinh Hoa Nghiêm được tổng hợp và triển khai, Hoa Nghiêm Tông
được thành lập với Đại sư Hiền Thủ. Với Đại sư Tuệ Viễn tổ chức “Bạch Liên xã”
thực hành việc niệm danh hiệu Phật. đại sư Thiện Đạo pháp môn niệm Phật, Tịnh Độ
Tông được thành lập. Sau đó có ba cao tăng Mật giáo được đứng đầu là Thiện Vô
Úy, dân Trung Quốc vào năm Nguyên niên đời nhà Đường. Các vị này dịch nhiều bộ
kinh Mật giáo mà thành lập nên Mật tông ở Trung Hoa.
Tổng cộng lại, Trung Quốc
có `13 tông phái. Trong số này có hai tông Câu Xá và Thành Thực là thuộc về Tiểu
Thừa, dư còn lại đều thuộc về Đại thừa Phật giáo.
Về sau, do quan hệ ảnh hưởng
lẫn nhau, hoặc mâu thuần hoặc hòa hợp, mà 13 tông ban đầu, thu lại chỉ còn 10
tông phái: Niết Bàn tông nhập vào Thiên Thai Tông, Địa Luận tông nhập vào Hoa
Nghiêm tông, nhiếp luận tông nhập vào Pháp tướng tông.
Qua sự giới thiệu các tông
phái như trên, Phật giáo Trung Quốc nhìn chung mà nói là hưng thịnh. Nhưng từ
cuối nhà Đường trở đi, Tiểu thừa không còn được coi trọng. Tam luận và Duy Thức
đã không còn người nghiên cứu. Mật tông xuất hiện ở Trung Quốc như Hoa Ưu đàm.
Sau pháp nạn Đường Võ Tông, niên hiệu Hội
Xương thứ 5, Mật Tông chuyển từ Trung Quốc sang Nhật, không còn có dấu vết tại
Trung Quốc nữa. Hoàn cảnh địa lý và bối cảnh xã hội Trung Quốc khiến không thể
giữ gìn giới luật một cách thật nghiêm túc được, vì vậy Luật tông, không khác
gì người thở thoi thóp, còn cũng như mất. Thịnh nhất chỉ có Thiền tông. Sau Lục
Tổ Huệ Năng, Thiền tông chia làm 5 phái. Trong
5 phái này thì phái Lâm Tế và Tào Động phát triên hơn cả. Tất cả tăng Ni
Trung Quốc hiện nay, hầu hết thuộc hai phái này. Về mặt hiển dương giáo lý thì
chỉ có hai tông Hoa Nghiêm và Thiên Thai hoạt động cầm chừng. Đến hai thời đại
Tống và Minh, có một số cao tăng chủ trương kết hợp Thiền và Tịnh cùng tu, như ngài Vĩnh Minh Diên thọ (Từ năm
thứ hai Đường Ai Đế đến Tống Thái Tổ nguyên niên), vì vậy mà Phật giáo Trung Quốc
cận đại, ngoài Thiền và Tịnh Độ ra, không còn có gì khác hơn nữa.
Từ cuối đời nhà Thanh đến
những năm đầu Dân quốc, do có nhiều kinh sách được đưa từ Nhật Bản trở về Trung
Quốc, cho nên hiện tượng các tông Tam Luận, Duy Thức, Luật, Mật v.v… hồi sinh
trờ lại ở Trung Quốc. Đáng tiếc là, hàng mấy trăm năm lại đây ở Trung Quốc
không có giáo dục bồi dưỡng nhân tài có hệ thống. Việc Phật giáo Trung Quốc có
tiếp tục được vận may hưng thịnh lại hay
không, là còn chờ đợi ở nổ lực chung của chúng ta.
Ngoài Trung Quốc ra, Phật
giáo ta, các vùng khác trên thế giới, cũng có nhiều tông phái: Như Phật giáo
Nam truyền ở Thái Lan chia thành Đại tông phái và Pháp tông phái. Mật giáo Tây
Tạng chia thành Hoàng giáo, Hồng giáo, Bạch giáo, Hắc giáo, Phật giáo Nhật Bản
cũng giống như Phật giáo Trung Hoa, nhưng có Tịnh độ chân tông và Nhật Liên
tông là đặc sắc. Hòa thượng Ấn Thuận, gần đây có bình giá đạo phật Nhật Bản như
sau:
“Phật giáo kiểu Nhật Bản
không phải là gia đình được Phật giáo hóa, mà là Phật giáo bị gia đình hóa;
không phải là Phật giáo tại gia, mà là Phật giáo xuất gia bị biến chất (Hải Triều
Âm), quyển 34, số tháng 7 bài “Phương châm xây dựng Phật giáo tại gia”. Đó
chính là đặc sắc của Phật giáo Nhật Bản.
Cuối cùng, tôi xin nói thêm
một câu: Sự phân tông, phân phái trong Phật giáo chỉ là một vấn đề chi tiết
phân loại, không phải là sự thay đổi trong tư tưởng cơ bản. Chính vì vậy, trong
tương lai không xa, một nền Phật giáo thống nhất sẽ xuất hiện trên thế giới
này./. (Trích Phật giáo Chánh tín: TH
Thánh Nghiêm)
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét