PHẬT GIÁO CÓ CHỦ TRƯƠNG THUYẾT TÍNH NGƯỜI
VỐN LÀ THIỆN HAY KHÔNG
Đó là một vấn đề tranh luận trong Nho gia
Trung Quốc: Mạnh Tử nói rằng bản tính người là thiện, Tuân tử nói bản tính người
là ác. Dương Hùng chủ trương bản tính người là thiện, ác lẫn lộn. Công Tôn Tử
chủ trương tính người không phải thiện không phải ác.
Vì vậy, nói cho cùng, chủ thuyết nào cũng tương đối đúng? Người đời
sau, nói chung, đều thiên về chủ thuyết của Mạnh Tử, vì Khổng Mạnh là Nho gia
chính thống.
Do đó, cũng có thể nói Phật giáo cũng chủ trương về bản tính con
người là thiện. Vì Phật nói “chúng sinh đều có đầy đủ đức tướng và trí tuệ của
Như Lai. Tất cả chúng sinh đều có Phật tính. Đó là căn cứ của chủ trương bản
tính người là thiện của Phật giáo.
Trên thực tế, có thêt nói Phật giáo, về bản chất không thuộc về
tính thiện luận và tính thiện ác luận.
Chúng sinh đều có Phật tính. Đấy là tính thiện luận. Nhưng từ thời
vô thủy đến nay, vì bị vô minh che lấp, nên chưa thành Phật được, đó là tính ác
luận. Vì rằng, người chủ trương tính thiện luận có thể nhờ phòng ác mà trở nên
thiện. Người chủ trương tính ác luận có thể đoạn trừ ác mà trở nên thiện. Quan
điểm có khác nhau nhưng cùng nhằm vào mục một mục đích. Vì vậy Phật giáo có thể
quay bên trái, bên phải đều được, vì đều cùng một nguồn tất cả. Nếu đứng về căn
bản mà nói. Nho gia nói người bản tính là thiện hay ác, đều chỉ hạn chế nhìn bản
tính của người trong một đời, từ khi con người mới chào đời bằng tiếng khóc oe
oe. Họ không thể cứu xét được hành vi, tức là nghiệp của con người đó trong đời
sống quá khứ, cũng không thể cứu xét được hành vi thiện ác của người đó trong đời
sống vị lai. Mạnh Tử vì thiên trọng lý tính, cho nên chủ trương bản tính người
là thiện. Tuân Tử coi trọng sự chuyển biến của vật tính, cho nên nói bản tính
người là ác. Thật ra, cả hai đều chỉ thấy một bên. Thấy bên này mà không thấy
bên kia. Về điểm này mà nói, Phật giáo không phải là tính thiện luận, cũng
không phải là tính ác luận. Vì Phật giáo xem xét chúng sanh là từ thời vô thủy
đến nay, cho đến khi đạt mục đích tối hậu là thành Phật. Còn đối với con người
trong một đời sống hiện tại, thì khó luận đoán là thiện hay ác, vì có Phật tính
là thiện, lại có vô minh là ác. Khi có
Phật tính, đã có vô minh rồi. Trong sinh tử là vô minh, thoát khỏi sinh tử là
Phật tính. Vật tính thì xuất phát từ vô minh, Lý tính thì nẩy mầm từ Phật tính.
Đấy là một chủ thể, nhưng có hai mặt. Do đó, nói bản tính con người là thiện, cố
nhiên là không đúng, nhưng nói là ác, lại cũng không đúng. Nếu xem xét con người
trong một đời thì khi mới lọt lòng mẹ, đã có thiện có ác rồi; nếu hướng về thiện
là thiện, nếu hướng về ác là ác.
Nếu vậy thì phải chăng Phật giáo, giống như thuyết của Dương Hùng
chủ trương thiện ác lẫn lộn. Cũng không phải. Phật giáo chủ trương vô minh phiền
não có thể dần dần bị hàng phục và đoạn trừ. Khi đoạn hết vô minh thì Phật tính
sẽ hiển lộ đầy đủ. Đó gọi là đoạn phiền não, chứng Bồ đề, liễu sanh tử, nhập Niết
bàn. Ở cương vị phàm phu vòng sanh tử, phiền não là ác, Phật tính là thiện; Một
khi đã chứng đạo Bồ đề, đã nhập Niết bàn thì căn bản, không thể nói có ác và
thiện; Vấn đề thiện ác là quan niệm thuộc pháp thế gian, còn trong pháp cứu thế
không có thiện và ác. Thiện khác với ác, có thiện thì tất phải có ác.
Vì vậy, mục đích của đạo Phật là đã không nói ác, cũng không nói
thiện. Thực ra, vấn đề thiện ác ở trong thế gian không có giá trị tuyệt đối.
Thí dụ, thuốc độc có thể giết chết người
nhưng có thể cứu sống người ( ví như nọc
độc của con rắn). Thuốc hay có thể cứu sống người, cũng có thể giết chết người
( ví như uống quá liều, hay uống không đúng thời điểm).
Vì vậy, Phật và Bồ Tát là bậc Thánh, đối với bản thân các Ngài, đã
không thể nói thiện hay ác, mà các Ngài quan hệ với chúng sanh, cũng giữ tâm
bình đẳng, không phân biệt thiện, ác. Có như vậy, mới độ khắp chúng sanh được.
Thiện ác bất quá là do chúng sanh chấp ngã mà có; Thế nhưng, chủ thuyết Phật giáo khác với thuyết của Công Tôn Tử cho
rằng không có thiện, ác. Bởi vì, ở cương vị phàm phu trong thế gian thì phải
phân biệt có thiện, có ác. Chỉ sau khi xuất thế, mới nói không có thiện, không
có ác.
Chính vì quan niệm thiện ác của Phật giáo không có tính chất vĩnh
hằng, cần phải xóa bỏ, cho nên nếu miễn cưỡng đặt tên cho chủ thuyết Phật giáo
thì có thể nói đó là thiện ác giải thoát luận.
(Trích: Phật giáo chánh tín: HT Thánh Nghiệm.)
PHỤ ĐỀ: Chủ đề Thiện và ác, thế gian chia ra nhiều quan niệm khác nhau: Con người
bản tính vốn thiện, bản tính thiện ác
xen nhau, bản tính ác không có thiện, và bản
tính không thiện không ác.
Dù nói thiện hay ác, hoặc không thiện không ác quan niệm của
thế gian đều không nằm trong quan niệm của Phật giáo. Mà nói Phật giáo quan niệm
giải thoát là có thể hiểu được. Vì thế thiện ác thế gian là thiện ác tương đối.
Ví dụ như: Mọi sự vật lớn
hay nhỏ, lớn như chiếc tàu nặng ngàn tấn, nhỏ như hạt bụi. Tất cả đều bị lực
hút của trái đất, cho nên tất cả đều phải rơi xuống mặt đất. Và nếu chiếc tàu nặng
ngàn tấn kia ra khỏi quỷ đạo trái đất, khỏi sút hút trái đất, thì nó không còn
bị rơi vào trái đất và không còn nặng như khi nó ở trong lực hút trái đất. Tất
cả chúng sanh đều bị nghiệp lực xoay vần trong kiếp sống luân hồi, như các vật
thể ở trong quỷ đạo trái đất. Còn các vị Phật và Bồ Tát đã ra khỏi vòng xoáy của
luân hồi nên gọi là Giải thoát. Ví như
chiếc phi thuyền ra khỏi trái đất lơ lững trong không trung vậy. Đem ví dụ này
chúng ta mới hiểu thế nào là luân hồi, thế nào là giải thoát, thế nào là chân
thực thiện, ác./.
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét