VÔ NGÃ ... LÀ SAO?
Cư sỹ ••• Bạch Thầy!
-- Trong 3 đặc tướng: Vô
Thường (anicca), Khổ (dukkha), Vô Ngã (anattā) thì con có vẻ đã hiểu đôi chút về
vô thường và khổ. -- Nhưng riêng về Vô Ngã thì con hoàn toàn chưa hiểu rõ gì cả.--
Vì vậy, xin Thầy từ bi giảng giải cho con rõ hơn: “Vô Ngã” là gì ạ? Thầy
— Này ông! Vì sao ông ăn cơm?
✧ Dạ, con ăn để không chết ạ.
— Ăn để khỏi chết à? Vậy ông ăn vì sợ chết, hay ăn vì đói? Nghĩ
cho kỹ rồi hãy trả lời.
✧ Dạ, vì đói nên con ăn ạ.
— Thế ông đã làm gì để gây ra cái đói đó?
✧ Dạ… con không làm gì cả, đến giờ là nó tự đói thôi ạ.
— Tốt lắm! Cũng như thế, những cảm giác như khát nước, buồn ngủ,
muốn tiểu tiện đại tiện… tất cả tự phát sinh. Ông không cần phải làm gì để tạo
ra những cảm giác ấy, đúng không?
✧ Dạ, đúng vậy ạ.
— Vậy thì phải hiểu rằng: Các cảm thọ ấy không phải do Ta tạo ra,
mà tự chúng sinh khởi theo quy luật. Vì thế nên gọi là “Vô Ngã (anattā)”.
Nếu mọi thứ do chính ta tạo ra, thì phải gọi là “Ngã (atta)”, chứ
không phải Vô Ngã.
— Khi ông nhìn thấy vật gì đó – ông có biết mình đang thấy không?
✧ Dạ có ạ!
— Khi nghe âm thanh, ông có biết là mình đang nghe không?
✧ Dạ có ạ.
— Vậy ông có làm gì để khiến mình biết không?
✧ Dạ không ạ.
— Tốt! Thấy là biết, nghe là biết - nhưng không cần phải làm gì để
“khiến” biết cả. Chúng tự sinh khởi, không do ta tạo nên. Và cũng không do ta
diệt trừ. — Chúng sinh ra khi có tiếp xúc giữa đối tượng và căn môn (arammana +
dvāra), sinh rồi thì diệt. Tất cả đều là Pháp hữu vi sinh diệt theo nhân duyên.
— Và như thế gọi là Vô Ngã.
— Thân của ông bây giờ - tóc đã bạc, răng đã rụng, chẳng phải là dấu
hiệu của sự già sao?
✧ Dạ, đúng ạ.
— Vì không thích già nên ông nhuộm tóc, uống thuốc trẻ hóa… Dù ông
có làm cách nào đi nữa, thì thân này có trẻ lại được không?
✧ Dạ, không được đâu ạ.
— Vậy thì: Không muốn già, không muốn bệnh, không muốn chết rồi
tìm cách chống lại già, bệnh, chết - đó là ý tưởng “có Ta” - là “Ngã” (atta).
— Còn dù làm gì cũng không ngăn được già, bệnh, chết - thì đó là
Vô Ngã (anattā). Thân thể này - dù muốn hay không - vẫn đi theo lộ trình của
già - bệnh - chết. Cuối cùng, thân này cũng phải giao cho thần chết theo cách
nói thế gian. Vậy thì thân này không phải là “của Ta”, mà là một Pháp vô ngã.
Tất cả “Danh - Sắc” -- “Thân - Tâm” đều là các Pháp sinh rồi diệt,
không bền chắc, biến hoại, phản bội. Chúng không nên nương tựa, không có giá trị
cốt lõi nên gọi là: “A-sāra Anattā” - Vô Ngã, không cốt lõi.
Tuy nhiên, vẫn có một loại “Sāra Anattā” - Vô Ngã có cốt lõi - đó
chính là Niết-bàn (Nibbāna). Niết-bàn không phải do ai tạo ra mà tự có sẵn từ
trước, không sinh không diệt. Không ai tạo nên, không phải do ai làm ra nên
cũng gọi là Vô Ngã.
✥ Niết-bàn là: . Không
sinh, không diệt. Không có khổ
Không có bóng dáng của Chúng Sinh nên gọi là
“Sāra Anattā” - Vô Ngã có thực chất.
✥ Tóm lại: Danh - Sắc (Tâm - Thân) là vô ngã. Niết-bàn
cũng là Vô Ngã. • Nhưng Danh - Sắc là Vô Ngã sinh diệt. Còn Niết-bàn là Vô Ngã
không sinh diệt.
Vì vậy, Đức Thế Tôn mới dạy: “Sabbe dhammā
anattā” – Tất cả các Pháp đều Vô Ngã. Này ông cư sĩ, nếu nghe đến đây mà ông hiểu
được Vô Ngã, thì quả là rất tốt rồi.
✧ Dạ, con hiểu rồi ạ!
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét