THOÁT VÒNG
TAY NGÃ
Nơi bài viết “Trong vòng tay của ngã” chúng ta
đã làm quen với ngã, đã nhận diện ra ngã là ai. Ngã với ta là một không hai.
Ngã có thể tốt, có thể xấu, có thể tích cực mà cũng có thể tiêu cực, có thể lạc
quan mà cũng có thể là bi quan, có thể yêu đời cũng có thể chán đời, ngã có thể giúp ích mà cũng có thể phá hoại,
ngã có thể đem lợi ích mà cũng có thể gieo họa, ngã siêng năng mà cũng lười biếng,
ngã biết kiên nhẫn, cần cù mà cũng nóng nảy, thích hưởng thụ, ngã thành thật mà
cũng giả dối, ngã hiền lành mà cũng điêu ngoa, ngã vị tha mà cũng ích kỷ, ngã rộng
lượng, hào phóng mà cũng keo kiệt, nhỏ mọn, ngã bản lĩnh mà cũng rụt rè, ngã
kiêu hảnh, cao ngạo mà cũng tự ti mặc cảm, ngã thăng hoa với tôn giáo, với nghệ
thuật, với âm nhạc, với thi ca, với hội họa, với cái đẹp, với cái hay, cái siêu
phàm, cái cao quý, cái thánh thiện mà ngã cũng có thể rơi xuống tận cùng của
cái thấp kém, thô lỗ, tục tằn, hạ tiện, độc ác, quỷ quái, và ngã cũng có thể là trung dung, trung
bình, chẳng thiện chẳng ác, chẳng hơn ai cũng chẳng kém ai. Ngã thực ra thì
muôn mặt!
Khi vừa
mở miệng xưng “tôi” thì đồng thời ngã xuất hiện. Vì tôi chính là ngã. Khi vừa
khoác lên thân mình một tấm áo, bước chân đi là có ngã cùng song hành. Ý thức về
một cái tôi, cái ngã thì tự nhiên, hiển nhiên, đương nhiên như hít thở không
khí. Một hơi thở ra, một hơi thở vào là cái tôi này, cái ngã này thở vào là cái
tôi này, cái ngã này thở ra, cái tôi, cái ngã này thở vào. Một cảm giác thoải
mái, dễ chịu, sung sướng là cái tôi này, cái ngã này thoải mái, dễ chịu, sung
sướng. Một cảm giác khó chịu, khổ sở, bức bách là cái tôi này, cái ngã này khó
chịu, khổ sở, bức bách.
Tôi, ngã chính là cái thân này. Cái thân có đầu,
có tay, có chân, đi đứng, ăn nói, ngủ nghỉ, học hành, làm việc, vui chơi, giải
trí, sinh con đẻ cái, hay không màng chuyện sinh con đẻ cái, suy tư, tính toán,
hoài niệm quá khứ, sắp đặt hiện tại và mơ ước tương lai.
Tôi, ngã vừa là cái thân vật chất vừa là tinh
thần, cái phần tâm lý ở ẩn bên trong. Các hoạt động của thân vật chất kèm theo
các hoạt động của cái phần tinh thần hay tâm lý bên trong đều có một mục đích
là nuôi dưỡng, bảo vệ cái tôi, cái ngã. Tôi hay ngã là trung tâm điểm, là mục
đích, là lý do, là lẽ sống. Mọi hoạt động của cái thân hay tinh thần đều phải
hướng đến sự tồn tại của tôi, của ngã.
Đồng lúc với ý thức sự hiện hữu một cái tôi,
cái ngã riêng biệt, cá biệt, độc lập thì cũng nhận ra có cái tôi, cái ngã khác ở
ngoài cái tôi mà tôi đang sở hữu, đang dựa vào đó để tồn tại. Cái tôi, cái ngã
của chính bản thân tôi, luôn luôn đối diện với một cái tôi, cái ngã khác của một
cái thân khác giống tôi, y hệt như tôi nhưng chẳng phải là tôi.
Từ đó, cái tôi, cái ngã của chính tôi luôn gặp
trở ngại, phải đụng độ với một cái tôi, cái ngã khác. Hành trình của cái tôi,
cái ngã này trên suốt cuộc đời không hề là một điều giản dị. Khi thuận hòa êm ấm
thì mọi chuyện trôi chảy, êm đẹp, vui vẻ, hạnh phúc. Mà nói chi, muốn thuận hòa
êm ấm phải thường xuyên cố gắng mới đạt được. Khi nghịch chiều, không có gì thuận
buồm xuôi gió, thì phải chịu cảnh tranh chấp, chống đối, gây phẩn nộ và có khi
dẫn đến bạo hành mới yên.
Mỗi con người là một cái tôi, một cái ngã. Một
cái tôi, cái ngã dính sát liền với cái thân như vậy. Điều này ai cũng thấy,
không ai phủ nhận. Hầu như mọi triết thuyết, mọi tôn giáo đều chấp nhận cái
tôi, cái ngã này. Ngoại trừ …Phật giáo!.
Không thoát khỏi vòng tay của ngã thì không thể
nào thoát khổ. Đó là quan điểm của Phật giáo. Chúng ta sẽ dựa vào những lời dạy
của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni mà gở từ từ ra khỏi vòng tay của ngã. Bởi vì ai
cũng nhận ra rằng cái tôi, cái ngã không thật sự có hạnh phúc an vui cũng như
đem lại hạnh phúc an vui đến cho chung
quanh mà còn là nguyên nhân của biết bao khổ đau và oán hận.
Muốn thoát khổ thì không thể nào khư khư chấp
vào sự hiện hữu chắc thật của ngã. Nghĩa là xem ngã không có. Thôi đừng bám vào
nó làm chi nữa! Đó là lời Phật dạy.
Nhưng có thể nào thoát được cái điều thật hiển
nhiên, thật đương nhiên, thật tự nhiên như ý thức về cái tôi, cái ngã này? Chắc
chắn không phải là một điều dễ làm, dễ thấy, dễ nhận, huống hồ là bác bỏ nó!.
Vì từ khi
sinh ra cho đến khi lìa đời, từ khi còn là đứa bé con, cũng đã nhận ra và biết
có mình, khác với người kia kẻ nọ, biết bảo vệ và nuôi lớn cái hình hài từ già
nua cho đến chết đi.
Không có một ai chối bỏ cái thân này là chính
tôi, là của tôi. Không có một câu nói nào được phát ra từ cửa miệng mà không có
chữ tôi trong đó. Và chữ tôi này, khi đi kèm với cái chữ muốn, tôi muốn, cùng với
chữ là, tôi là, cùng với chữ có, tôi có, thì lại càng gây thêm rắc rối, phiền
não vô cùng tận!
Trước khi tìm hiểu lời Phật dạy, xuyên qua
giáo lý Vô ngã, chỉ ra cho con người phương pháp thoát khổ bằng sự buông bỏ cái
ngã. Chúng ta thử “ôn lại, duyệt lại” một vòng về các hoạt động của cái tôi,
cái ngã rất thường tình trong đời sống.
Vai chính của “sân khấu cuộc đời” chính là cái
tôi, cái ngã. Không có nó, thì sẽ không có một vở kịch nào được diển ra. Hãy
nghĩ như thế để thấy rõ cái tôi “diễn viên” hay cái ngã “diễn viên” này sẽ đóng
vai trò và sống trọn vẹn vai trò như thế nào trên sân khấu cuộc đời này. Một diễn
viên đại tài thì khi đóng trò trên sân khấu cũng không hề khác với cuộc sống thực
tại ở ngoài đời. Cái tôi, cái ngã cũng tài tình như thế đó trên sân khấu cuộc đời!
Khởi đầu là việc nhận chắc, đồng hóa cái thân
này là tôi, là ngã. Nó mang một sự sống. Có nhu cầu cần được đáp ứng. Có mục
đích cần đạt tới. Có mơ ước cần thực hiện. Có khát khao cần thỏa mãn.
Và tôi, ngã này sẽ đeo đuổi cho đến khi kiệt sức,
cho đến hơi thở cuối cùng, bằng mọi giá, bằng mọi cách, bằng mọi phương tiện, mọi
phương pháp thiện xảo, tinh vi, tiến bộ, văn minh tột bực để đạt cho kỳ được, để
đáp ứng, để thực hiện, để thỏa mãn và chắc chắn là để hưởng thụ kết quả do công
sức lao nhọc suốt đời đã bỏ ra.
Tôi, ngã này, từ khi khôn lớn, biết suy nghĩ,
đã nhất quyết vạch ra một hướng đi rõ ràng minh bạch. Tạm thời nêu ra một con
đường rất bình thường. Tôi sẽ học hành như thế đó, có bằng cấp, nghề ngiệp như
thế đó, làm ăn như thế đó, cưới vợ, cưới chồng như thế đó, nhà cửa như thế đó,
tiền bạc như thế đó, con cái như thế đó, hưởng thụ như thế đó.
Xin coi chừng! Đừng động đến tôi, đến ngã này
nhé! Tôi, ngã này luôn canh chừng, luôn
dè dặt, luôn kiểm soát, luôn lựa chọn. Cái gì tốt, cái gì ngon, cái gì đẹp, cái
gì hay, cái gì ưa thích là thu nhặt, gom góp về cho tôi. Nghĩa là phải thành của
tôi, sở hữu của tôi. Cái gì xấu, không tốt, không hay, không ngon, không đẹp,
không ưa thích thì tránh xa, đẩy ra.
Nhưng than ôi! Bao nhiêu bất trắc, bất như ý,
bất toại nguyện xảy đến! Tôi này, ngã này có vênh váo được bao lâu mà huênh
hoang! Biết bao điều phải gánh chịu ngoài ý muốn và sức lực! Biết bao điều mất
mát phải cam đành. Mất của cải, mất người thân, mất người yêu, mất bạn, mất sức
khỏe, mất sắc đẹp, mất khả năng, mất công danh, mất địa vị, mất sự nghiệp, mất
cả quê hương, mất cả văn hóa, mất cả tiếng nói, mất luôn ngôn ngữ.. Từ chuyện
nhỏ tới chuyện lớn, quan trọng hay không quan trọng, cái gì cũng có thể bị mất
đi, cướp mất, hư hao, biến chuyến, đổi dời, thoái hóa…bởi muôn vàn lý do mà
tôi, ngã này không thể lường, không thể ngăn chặn, không thể đổi khác.
(các cuộc chiến tranh hay thiên tai bão lũ, hỏa
hoạn, động đất, sóng thần v.v.. xảy ra chúng ta sẽ cảm nhận và hiểu được
các sự việc diễn biến trên, mà cái tôi,
cái ngã phải đối phó và bất lực trước những sự việc ấy).
Tôi này, ngã này chỉ còn biết than khóc, đau
buồn theo ngày tháng. (sau 1975 hai miền Nam Bắc sáp nhập, những người rời nước
ra đi, mất chức, mất quyền, mất tài sản…sẽ cảm nhận nổi niềm này.)
Nếu có được một chút vinh quang trong quá khứ
thì chỉ còn tiếc nuối. Nếu còn có thể hy vọng vào tương lai thì tiếp tục mơ ước.
Tiếp tục xây mộng và cứ thế mà có thể suốt đời sống trong mộng.
Tôi, ngã này vẫn không bỏ cuộc.
Nếu cần phải ra sức thì ra sức, cần trèo non vượt biển thì trèo non vượt biển,
cho đến việc cần phục thù thì sẽ phục thù! Nếu hòa bình không thể có, cần chiến
tranh, chém giết thì sẽ sẵn sàng chiến tranh, chém giết!
Như thế là lấy máu đền nợ máu. Tôi, ngã này bỗng
dưng rơi vào tận cũng của khổ đau, hận thù và chết chóc mà con đường này, tôi,
ngã này nào có vạch ra tự lúc ban đầu!
Một vở kịch mà đoạn cuối không có hậu. Tôi,
ngã này chỉ có biết lau khô dòng nước mắt. Cúi đầu chào tạm biệt.
Tuy nhiên vẫn có một kịch bản có hậu mà tôi,
ngã này hoàn toàn hướng thiện, từ bi, bác ái, vị tha, nhân đạo. Không có hận
thù, không tranh chấp mà chỉ có cảm thông, nhường nhịn và chia sẻ. An bình và hạnh
phúc. Tạm gọi như thế vì không thể có một sự bình an và hạnh phúc tuyệt đối
trên cõi trần thế. Tôi, ngã này hoàn toàn biết rõ như thế và chấp nhận. Sống với
cái an bình hạnh phúc tương đối nhưng trên cõi thế này xem ra đã là quá sức may
mắn rồi. Tôi, ngã này không đòi hỏi gì hơn và hài lòng với cái mình có. Biết
thiểu dục và tri túc. Biết an phận và thủ thường. Biết sống thiện, bỏ ác. Biết
làm công đức để hưởng quả lành. Biết điều phục tâm tánh để hòa đồng với mọi người.
Nhưng cho dù chỉ còn lại một phần nhỏ, nếu
không nói là lớn, của sự bất an, không hạnh phúc thì cái tôi này, ngã này vẫn
còn bị thôi thúc bởi cái bản năng tìm cầu sự bình an và hạnh phúc tuyệt đối,
chân thật. Vì quanh quẩn bên mình, bóng dáng của cái chết, sự mất mát, xa lìa
những gì muốn nắm giữ vẫn đe dọa tâm tư. Do đó mà tôi, ngã này bước vào con đường
tìm đạo.
Con đường tìm đạo thì có nhiều. Nếu tôi, ngã
này tin vào sự an bài của Thượng đế thì tôi, ngã này tuân theo lời dạy của
Chúa. Nếu là Phật tử thì tôi, ngã này tìm về đạo Phật và tiếp thu lời Phật dạy.
Nếu tin vào một đấng thần linh nào đó thì tôi, ngã này sẽ cầu khẩn thần linh.
Bởi vì chỉ có một khát khao duy nhất cho mỗi
cái tôi, cái ngã là đạt hạnh phúc vĩnh cữu. Không một cái tôi, cái ngã nào muốn
phải sinh ra để rồi già nua, bệnh tật, chịu bao điều khốn khổ và rồi phải chết.
Có thể có tất cả mọi cái tôi, cái ngã đều mang một mục đích như nhau, duy chỉ
có con đường đi đến đích là khác biệt.
Hãy hiểu ở đây con đường thoát khổ mà chủ yếu
là giải thoát khỏi sự kìm hãm gây khổ đau của ý thức về cái tôi, cái ngã. Điều
khó khăn là vẫn phải và luôn luôn dựa vào cái tôi, cái ngã mà đi đến nhận thức
cái tôi, cái ngã là không có thực! Tự mình phủ định mình! Còn gì khó hơn?
Đọc kinh Vô ngã tướng, bài thuyết pháp thứ hai
của Đức Phật Thích Ca sau khi ngài thành đạo dưới gốc bồ đề, chúng ta tìm thấy
câu hỏi của Đức Phật đặt ra với các đệ tử đầu tiên:
- Đối với các pháp vô thường, khổ, bị biến hoại,
có hợp lý chăng khi nhận rằng: cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là bản
ngã của tôi?
Và tất cả các đệ tử đều trả lời: Không, bạch
Thế Tôn.
Chúng ta thấy ngay rằng Đức Phật bác bỏ ba sự
việc: nhận cái này là của tôi, cía này là tôi, cái này là bản ngã của tôi. Vì
lý do gì?
Vì ba cái này, cái gì được xem là của tôi, cái
gì được xem là tôi, cái gì được xem là bản ngã của tôi đều mang tính chất vô
thường, bị hoại diệt và gây đau khổ. Tóm lại, nơi cái gì mang những đặc tính của
vô thường, bị hoại diệt và gây đau khổ thì không thể tìm thấy một cái ngã ở đó.
Như thế nghĩa là gì? Thật dễ hiểu, nếu
có giá trị ngã thì nó đâu có bao giờ muốn mọi sự đổi thay, biến hoại để gây đau
khổ cho nó!
Nếu tôi, ngã này thực sự có, tôi sẽ ra lệnh
cho cái thân của tôi đừng bao giờ tan rã, cho tôi khuôn mặt mãi mãi trẻ đẹp,
cho tôi mãi mãi tài năng xuất chúng, mãi mãi danh vọng tột đỉnh, mãi mãi giàu
sang phú quý. Cớ sao cái tôi này, cái ngã này lại phải chịu sự đổi thay, biến
hoại và gây đau khổ?
Như trên đã đề cập, lòng tin vững chắc, sự nhận
thức hiển nhiên, hầu như đương nhiên của cái tôi, cái ngã nơi con người mà
không ai phủ nhận thì thực ra chính Đức Phật cũng chẳng phủ nhận điều này. Cái
tôi, cái ngã mà mọi người đều thấy, đều nhận thì Đức Phật cũng thấy, cũng nhận
ra nhưng cái tầm nhìn của Ngài thì sâu xa và sáng suốt hơn con người phàm tục của
chúng ta. Ngài thấy và chỉ cho chúng ta sự cấu tạo giả hợp, chỉ do nhân duyên
mà có, không có thực thể chắc chắn, thường hằng, độc lập và riêng biệt của cái
tôi, cái ngã như mọi người đã nhận thấy và chấp là thật có.
Đó là cái thấy của Đức Phật. Cái tôi, cái ngã
mà con người chấp thật chỉ có hiện hữu khi nhân duyên hội tụ và tan rã khi
không đầy đủ nhân duyên hội đủ. Tương tự như thế, mọi sự mọi việc phải trải qua
các giai đoạn của sanh, thành, hoại, diệt đều lệ thuộc vào các yếu tố nhân
duyên.
Nếu có được cái thấy sáng suốt của Đức Phật
thì chúng ta sẽ tập dần dần buông bỏ sự chấp chặt vào cái tôi, cái ngã. Không
tìm cầu, không mong đợi, không mơ ước. Vì tất cả đều do duyên mà thành, do
duyên mà hoại, cũng như tuân theo định luật vô thường, thay đổi, chuyển dịch
thì tìm cầu, mong đợi, mơ ước gì cũng chỉ là chuyện viển vông.
Hãy quan sát tự thân. Vô thường nằm ngay trong
thân xác. Theo thời gian, tháng ngày trôi qua thì cái thân sẽ già nua bệnh tật
và tan rã sau cái chết. Cái gì là của
tôi, sở hữu của tôi đã biến mất. Cái thân mất rồi thì không còn chỗ dựa để nói
“Thân này là của tôi; tôi là thân này”.
Nhưng con người đâu chịu như vậy. Con người
bám vào tinh thần, phẩn ẩn bên trong cái thân, tạm nói như vậy, mà giờ đây cái
thân tan rã thì chẳng biết nó “lưu lạc” chốn nào. Nhưng con người vẫn nhất quyết
là cái phần tinh thần nầy vẫn còn đâu đó mới chính là cái tôi, cái ngã thực sự.
Theo Phật giáo bám vào cái thân vật chất để
cho rằng đó là tôi, là ngã tức là bám vào phần sắc tướng. Phần này dễ nhận, dễ
thấy. Khi nó chưa tan rã thì ai cũng ôm chặt nó, nâng niu, bảo vệ, nuôi dưỡng
thật kỹ lưỡng. Khi nó tan rã, tiêu diệt thì đau khổ cách mấy cũng đành chịu.
Không muốn buông cũng phải buông, nhưng giả dụ được một cái thân khác thế vào
thì chắc chắn con người cũng sẽ gán cái tôi, cái ngã vào cái thân xác mới mà
thôi.
Khi con người tin vào cái phần tinh thần vẫn tồn
tại thì theo Phật giáo, con người đang cố bám vào cái phần có tên gọi là danh gồm
thọ (cảm xúc, cảm giác), tưởng (tư tưởng, hồi tưởng), hành (tác ý), thức ( ý thức,
nhận biết tất cả cảm xúc, ý tưởng, các hoạt động của tâm thức). Nhưng Đức Phật
khẳng định rằng cái phần danh này cũng vô thường, chịu sự biến hoại, đổi thay
và cũng tùy theo nhân duyên mà có mà diệt, nhưng vì chúng vi tế nên khó nhận ra
mà thôi. Vì không nhận ra nên tưởng nó là thường còn và con người gán cái tôi,
cái ngã vào cái phần tinh thần này để mong nối tiếp sự sống.
Sự sinh thành và hoại diệt cái thân vật chất
thì ai cũng thấy được nhưng cái sinh thành hoại diệt của phần tinh thần thì
không phải ai cũng thấy được. Để nhận ra tính vô thường nơi phần tinh thần đòi
hỏi tu tập và quán sát sâu xa, liên tục theo dõi các hoạt động của tâm thức. Chỉ
khi nào nhận ra cảm xúc, tư tưởng, ý nghĩ gì cũng nảy sinh rồi biến mất rồi lại
nảy sinh và biến mất, cứ thế mà luân chuyển, tuần hoàn (chứ không thường hằng
như con người lầm tưởng vì thấy nó hoạt động liên tục, không ngừng nghỉ ngày
đêm, cho cả đến lúc ngủ) thì lúc đó con người mới có thể buông bỏ mọi việc chạy
tìm một nơi để gán cái tôi, cái ngã vào đó. Bởi vì bám víu vào cái gì vô thường,
có sinh có diệt thì kết quả sẽ vô thường, có sinh có diệt thì kết quả sẽ vô thường,
có sinh có diệt y như vậy thôi.
Chủ đích của bài này là tìm một phương pháp
giúp con người thoát ra khỏi sự kiềm tỏa, thao túng của cái tôi, và thấy có người
khác, mà cuộc sống gặp toàn chướng ngại và phiền não.
Một khi đã chấp vào một cái, cái ngã thì con
người đã tự dựng lên một hàng rào ngăn cách giữa mình và người khác. Cũng chỉ
vì muốn bảo vệ cái tôi, cái ngã mà luôn luôn thủ thế, cái gì không thích, không
hợp là gạt bỏ ngay, gây mâu thuẫn, gây tranh chấp, xung đột, chống đối. Người đối
diện cũng chấp một cái tôi, cái ngã như vậy, không ai nhường ai. Rốt cuộc khổ
đau ai cũng có phần cả.
Và cũng bởi cái lòng khao khát, ước muốn phải
thuộc về tôi, là của tôi mà rước lấy muôn vàn đau khổ khi không toại nguyện,
không được đáp ứng mong cầu hay khi phải bị mất mát, xa lìa. Do vậy từ xưa đến
nay trên thế giới luôn xảy ra chiến tranh cũng do bảo thủ, bảo vệ cái ngã của
mình. Họ sống không phải thiếu, do lòng tham vô độ mà đi đánh chiếm nước khác,
thôn tính nước khác, lấy làm của mình. Cái NGÃ từ xưa cho đến tận mai sau, nó
là đầu mối của các cuộc chiến tranh.
Các tôn
giáo, các bộ tộc, các tổ chức chính trị, các hệ tư tưởng … tất cả đều dựa trên
cái NGÃ mà khởi lên phân biệt, khởi lên so sánh rồi dẫn đến các cuộc chiến
tranh. Duy chỉ có Phật giáo từ xưa đến
nay không khởi động chiến tranh, không tán thành chiến tranh, không cổ vũ chiến
tranh, không đồng thuận chiến tranh. Bởi vì đạo Phật là đạo chủ trương VÔ NGÃ.
Do Vô ngã mà giúp cho các nước trên thế giới từ xưa nay đem lại hòa bình hạnh
phúc.
Hãy đọc lại đoạn kinh Vô ngã tướng: “Các Tỳ
kheo! Tất cả các sắc thuộc quá khứ, hiện
tại và vị lai, hoặc trong hay ngoài, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đều
phải được quán như thật với chánh trí như vầy: cái này không phải của tôi, cái
này không phải là tôi, cái này không phải bản ngã của tôi”.
Không những chỉ đối với sắc là cái thân vật chất
mà đối với cái phần tinh thần, phần tâm lý dưới cái tên gọi là danh gồm những yếu
tố thọ, tưởng, hành, thức. Đức Phật cũng dạy đều phải được quán như trên.
Đối mặt với bất cứ hoàn cảnh nào
nếu chúng ta cứ tâm niệm như thế này: “Cái này không phải của tôi, cái này
không phải là tôi, cái này không phải bản ngã của tôi” thì tin chắc rằng thì sẽ không có mâu thuẫn,
xung đột, tranh chấp gì xảy đến! Chắc chắn
chúng ta sẽ an ổn hạnh phúc, chẳng còn chuyện gì có thể xảy đến với chúng ta, sẽ
chẳng có ai “kiếm chuyện” với chúng ta mà có muốn cũng không tìm đâu ra chúng
ta bởi vì chúng ta đã bỏ xa cái tôi, cái ta, cái ngã đi mất rồi!
Câu này của
Đức Phật : “Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải bản ngã của tôi” quả là một thần chú vi diệu có thể đưa chúng ta qua
bờ bên kia giải thoát.
Phần bàn thêm: Theo lời Phật dạy hãy quán về Vô ngã, để có sự
an lạc ra khỏi phiền não, và sự tranh chấp. Nhưng rất khó với tất cả người phàm
phu thực hiện cho được vô ngã, chỉ trừ các bậc thánh mà thôi. Giả sử, nếu chúng ta vô ngã, mà người khác họ
không vô ngã, họ chấp ngã, thì chúng ta cũng không ngồi yên được với họ. Vậy vô
ngã phải làm sao đây? Nói thì dễ mà thực
hiện rất khó.
Vô ngã, chúng ta có thể thực hiện, áp dụng
trong những trường hợp nào đó có thể hợp với hoàn cảnh và tâm lý chừng mực nào
đó thôi, chứ ngoài ra những sự việc vượt ngoài khả năng thì chúng ta không thể
áp dụng vô ngã để đối trị được./.
(Trích : “ Thoát vòng tay vô ngã” của Lê Khắc
Thanh Hoài- NSGN số 230- 5/2015)
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét