NGHIỆP TRƯỚC - NGHIỆP SAU, HAY NGHIỆP BÁO?
Mấy ngày nay, đọc những bình luận quanh vụ tai
nạn của đoàn từ thiện ở Lào Cai, mình thấy lòng nặng trĩu Không phải vì câu hỏi
“ở hiền có gặp lành không”, mà vì cách nhiều người vội vàng dùng Phật pháp để
trả lời một bi kịch.
Người ta
chết rồi. Gia đình họ đang đau. Vậy mà vẫn có những lời rất “đạo”: nào là nghiệp
kiếp trước, nào là cộng nghiệp tới kỳ, nào là trả cho xong để nhẹ đường sau.
Nói không sai về mặt lý, nhưng nói sai thời điểm thì cũng thành sai đạo.
Phật pháp
không dạy chúng ta trở thành người giải thích cái chết của người khác. Phật
pháp dạy chúng ta cúi xuống trước nỗi đau, và biết im lặng khi cần im lặng.
Đức Phật từng
nói rất rõ: nghiệp là điều sâu kín, không phải thứ để phàm phu đem ra suy đoán.
Ngay cả với chính mình, còn chưa thấy trọn nghiệp của mình, thì lấy tư cách gì
để kết luận nghiệp của người vừa nằm xuống?
Tai nạn,
trước hết, là tai nạn. Nó đến từ đủ thứ rất đời: đường xấu, xe đông, thời tiết,
sơ suất của con người, những điều không ai muốn và cũng không ai kịp né. Phật
pháp không phủ nhận những nguyên nhân rất trần thế đó. Ngược lại, Phật dạy thấy
đúng như thật, chứ không phải cái gì cũng quy về “do kiếp trước”.
Nếu cái chết
nào cũng được giải thích bằng nghiệp, thì rất dễ biến Phật pháp thành một thứ định
mệnh lạnh lùng: ai gặp nạn là “đáng”, ai chết là “tới số”. Mà như vậy thì từ bi
ở đâu? “Ở hiền gặp lành” chưa bao giờ có nghĩa là sống hiền thì được miễn tai nạn.
Đức Phật không hứa điều đó. Ngài chỉ cho ta một sự thật rất thẳng: vô thường
không chừa một ai. Người hiền cũng già, người tu cũng bệnh, người làm thiện
cũng có thể chết bất ngờ. Không phải vì họ sống sai, mà vì đó là bản chất của đời
sống này.
Điều làm
nên sự khác biệt không phải là họ có chết hay không, mà là họ đã sống như thế
nào trước khi chết. Nếu một người ra đi trong lúc đang giúp người khác, thì đó
không phải là bi kịch để đem ra mổ xẻ nghiệp báo, mà là một sự thật cần được
kính trọng và cúi đầu.
Có một
ranh giới rất mong manh giữa trí tuệ và vô cảm. Khi ta dùng nhân quả để lý giải
cái chết của người khác, nhất là trong lúc người thân họ còn đang run rẩy vì
đau, thì rất dễ vượt qua ranh giới đó lúc nào không hay.
Bình
thêm:
Nói đến
Nghiệp, thì Nghiệp trùng trùng duyên khởi,
với Tuệ giác của Phật, Thánh mới nhìn thấy tận sâu của Nghiệp chúng sanh. Đối với
người phàm phu thì không thể hiểu và giải thích bàn luận về Nghiệp một cách
chính xác, rốt ráo được. Vì thế không nên dùng chữ Nghiệp mà định đoạt, hay phê
xét một tai nạn, một cái chết cho đúng thì khó hoàn hảo. Nhân quả, hay Nghiệp
là từ chuyên dụng trong Phật giáo dùng để giải thích Nghiệp nhân và Nghiệp quả
của chúng sanh. Nhưng không vì thế mà việc gì cũng cho là Nghiệp thì chưa hoàn
hảo.
Một người
chết với tâm thiện lành trước khi chết là điều cần phải cúi đầu kính nể, còn hơn
miệng luôn nói thiện mà không có một cử chỉ hành động thiện nào góp phần xoa dịu
khổ đau cho cuộc đời.
Chết trước,
chết sau, chết an lành hay chết bất tử vì tai nạn, đều là cái Chết. Nhưng có hai cái chết khác nhau, cái chết thân
lẫn tâm, còn cái chết thân mà tâm không chết.
Người làm
ác, làm nhiều việc bất thiện, đem đau khổ và tổn hại cho mọi người. Thì khi chết,
mọi người vui mừng thích thú, người này chết cả tâm lẫn thân. Ngược lại, người
làm thiện, giúp nhiều người hết khổ được vui cả vật chất lẫn tinh thần, người này khi
chết và sau khi chết, ai ai cũng tiếc thương, gọi là thân chết mà tâm không chết.
Vì thế có câu:
“ Người chưa
chết đã chôn, người đã chôn rồi mà chưa chết”, tức người ác, còn sống mọi người
trông cho chết sớm cho rồi, còn người làm thiện, tuy chết rồi mà mọi người ai
cũng nhớ, cũng thương.
Lại có
câu: “Con sống làm sao, khi con vừa chào đời con khóc, mọi người đều vui. Khi
con chết mọi người khóc con lại cười ”./.
Nguồn sưu tầm
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét