PHẬT
GIÁO CÓ PHẢI LÀ TÔN GIÁO CHỦ TRƯƠNG KHỔ HẠNH HAY KHÔNG
Trước
khi giải đáp vấn đề này, hãy nên làm rõ hai chữ “khổ hạnh”. Thông thường người ta hiểu khổ hạnh là dùng
phương pháp. Tự làm khổ mình để đạt mục đích giải thoát. Đứng về nguyên tắc mà
nói thì không sai, nhưng đứng về xuất phát điểm mà nói thì có sự khác biệt lớn.
Có người làm khổ mình một cách mù quáng, có người làm khổ mình vì lý tưởng. Kẻ
tự làm khổ mình một cách mù quáng, vừa không có căn cứ lý luận, vừa không có mục
đích nhất định, cũng như kẻ luyện cát để làm dầu mỏ. Vậy trong số những người tự
làm khổ mình vì lý tưởng cũng nên phân biệt: Có người chỉ là mê tín, có người
hành động dựa vào lý tính. Người mê tín tu khổ hạnh thì cho rằng nếu giữ giới
làm trâu ăn cỏ, làm chó ăn phân, làm cá tắm mình luôn dưới nước, thì sau khi chết
sẽ được sanh lên các cõi Trời. Nhưng người tu khổ hạnh có lý tính cũng chia làm
hai loại: Một loại dùng phương pháp tu trì hợp lý để mình được giải thoát. Một
loại lợi dụng thân tâm như là phương tiện để giải thoát khỏi cái Ta, để hỗ trợ
người khác (chúng sinh) cũng được giải thoát.
Ngoài phương pháp khổ hạnh có lý tính ra các
phương pháp khác đều là khổ hạnh ngoại đạo.
Có những người gần đây cho rằng, Phật giáo
không chủ trương khổ hạnh, cho rằng Phật giáo chủ trương lập trường Trung đạo,
điều hòa vui và khổ. Đúng là Phật Thích Ca thành Phật, là sau khi từ bỏ lối tu
6 năm khổ hạnh, phục hồi sức khỏe lại cho thân thể đã suy nhược (Tăng Nhất A Hàm). Bất quá, chúng
ta cần thấy rõ, Phật đã bỏ lối tu khổ hạnh mù quáng và mê tín, nhưng lại nhấn mạnh
lối tu khổ hạnh có lý tính. Lối tu khổ hạnh của Tiểu thừa là nhằm giải thoát
cho bản thân mình, còn hỗ trợ cho chúng sanh cũng giải thoát là khổ hạnh của Đại
thừa.
Vì vậy, trong Trường A Hàm, quyển 8 có đoạn
văn như sau: Phật nói với Bà la môn Ni Câu Đà: “Điều các Người thực hành là thô
lậu đê tiện, bỏ hết quần áo sống lõa lồ, lấy tay che; ăn phân bò, hay phân hưu,
hay rễ cây, cành lá, trái quả. Có người dơ tay lên, hoặc không ngồi giường, chỉ
quỳ gối, hoặc có người nằm trên gai góc, hoặc có người nằm lõa lồ giữa đống
phân bò. Có người một ngày tắm ba lần, hay một đêm ba lần, chịu thống khổ vô lượng,
đầy đọa thân xác nầy…”
Những loại khổ hạnh như vậy đều bị Phật cực lực
phản đối, bởi vì làm như vậy, chỉ làm khổ thân xác mà không được lợi ích gì. Đã
không tu thân, nuôi dưỡng sự sống được, cũng không tu tâm nhập định được, còn
nói gì tu hành, đem lợi ích cho người khác. Tiếp theo đó, Phật giảng về lối sống
khổ hạnh của Phật giáo cho Bà la môn Ni Câu Đà nghe: “… Khi được cúng dường,
thì cung kính lễ. Được cúng dường rồi, tâm không tham đắm, hiểu rõ phương pháp
viễn ly xuất thế. Nghe người khác nói chính nghĩa thì hoan hỷ tán đồng, không tự
khen mình, không hủy báng người khác. Không sát sanh, trộm cắp, dâm dục, nói
chia rẽ, nói ác, nói dối, nói lời vô nghĩa, không tham lam, ghen tị, tà kiến
…tinh tấn không ngừng, khéo tu tập thiền định, siêng tu hành, bồi dưỡng trí tuệ,
không kiêu căng tự đại… thường giữ tín nghĩa, thường xuyên tự phản tỉnh, giữ giới
trong sạch, chịu khó học hỏi, thường làm bạn với người hiền, làm việc thiện
lành không ngừng, không tức giận, không dối trá, không cho rằng mọi ý kiến của
mình là đúng, không nói khuyết điểm của người khác, không có tà kiến (không tin
lý nhân quả quả là tà kiến), cũng không có biên kiến (không có quan điểm trong
đạo đức là biến kiến, như tin rằng có linh hồn vĩnh hằng bất biến, và cho rằng,
chết là hết tất cả). Đó là phương pháp khổ hạnh thanh tịnh”.
Chúng ta đọc đoạn văn kinh nói trên, cảm thấy
thân thiết vô hạn; nội dung của nó không có gì ngoài giới, định, tuệ là pháp giải
thoát, đồng thời cũng là pháp xử thế trong nhân gian, và còn là pháp môn cầu giải thoát theo lý tính. Các kinh Đại thừa
lại càng khuyến khích bố thí lớn, xả bỏ lớn, chịu nhẫn nhục những điều khó nhẫn
nhục, làm những việc thiện khó làm, có thể hy sinh tất cả để cứu độ chúng sinh,
và còn phát nguyện sống đời này qua đời khác, hy sinh mình để cứu độ chúng
sinh, thậm chí làm đến mức “Trong tam thiên đại thiên thế giới, không có hạt bụi
nào không phải là nơi xả thân mạng của Bồ tát”. Hành Bồ tát như vậy phải chăng
là pháp khổ hạnh vĩ đại?.
Vì vậy, đã là Phật tử chánh tín thì phải biết
chế ngự thân tâm, siêng năng khắc khổ, đối với người thì hậu, tự mình sống thì
đạm bạc; chỉ có hạn chế đời sống vật dục mới đề cao được cuộc sống tinh thần,
siêng năng tu đạo, làm cho sự nghiệp Phật giáo phát triển, cống hiến cho lợi
ích của đại chúng, phát nguyện lớn, phục vụ cho toàn nhân loại, làm người bạn sẳn
sàng của mọi chúng sanh, thậm chí hy sinh cả tự thân để cứu độ chúng sanh. Đó
là khổ hạnh của Phật giáo. Nếu có người cho rằng, nhịn ăn cơm, không chịu sống
như con người bình thường, làm các việc kỳ lạ, kỳ quái, thì đó không phải là khổ
hạnh của Phật giáo mà là khổ hạnh của ngoại đạo ./.
Trích
Phật giáo chánh tín: HT Thích Thánh Nghiêm.
PHỤ ĐỀ: Gần đây đã phát sinh ra phong trào tu khổ hạnh,
rất được nhiều người hâm mộ, đã lan tỏa khắp nơi tạo nên làn sóng đông người ủng
hộ tung hô cho là “chân tu”. Từ đó tạo
nên một sự phân biệt thành hai thành phần
“tu thiệt và tu giả”‘Chân tu và giả tu”. Chia thành một mặc tích cực và mặc
tiêu cực, gây nên một sự xáo trộn trong sinh hoạt tăng đoàn cũng như giáo hội.
Vô tình tạo nên cơ hội cho những thành phần không ưa thích Phật giáo để họ chống
phá Phật giáo, khiến cho uy tín Phật giáo bị ảnh hưởng.
Việc tu khổ hạnh là pháp rất hay và khó tu, Đức Phật lúc đầu đi tu
cũng đã từng trải nghiệm nhưng cuối cùng xét ra không thành công, nên Phật từ bỏ
tu khổ hạnh và dung hòa giữa khổ và vui, tức con đường trung đạo. Đức Phật lấy ví dụ việc tu như cây đàn, căng dây quá
thì đứt, dùn dây thì không có tiếng. Vì thế đức Phật từ giả pháp tu khổ hạnh,
nhờ thế sức khỏe và tinh thần được ổn định, và sau đó Đức Phật đã giác ngộ và
thành Đạo.
Đức Phật nói với Bà
la môn Ni Câu Đà rằng: “Điều các Người thực hành là thô lậu đê tiện, bỏ hết quần
áo sống lõa lồ, lấy tay che; ăn phân bò, hay phân hưu, hay rễ cây, cành lá,
trái quả. Có người dơ tay lên, hoặc không ngồi giường, chỉ quỳ gối, hoặc có người
nằm trên gai góc, hoặc có người nằm lõa lồ giữa đống phân bò. Có người một ngày
tắm ba lần, hay một đêm ba lần, chịu thống khổ vô lượng, đầy đọa thân xác nầy…”
Nếu tu khổ hạnh ép xác theo hạnh “chó”thì sau khi chết thành “chó”, khổ hạnh
theo “bò”sau khi chết thành “bò”v.v.. không có lợi ích gì cả. Chỉ hành khổ xác
thân cuối cùng không đạt được mục đích giải thoát. Hơn nữa tu quá khổ ép xác tất cả mọi người
không thể làm theo được. Phật dạy có nhiều
phương pháp tu để giác ngộ và giải thoát, chứ không chỉ có một hạnh tu mà giải
thoát. Vậy chúng ta nên chọn phương pháp thích hợp cho mình để tu, còn ngoài ra
chúng ta cũng không nên đề cao quá mức, mà cũng không nên chê bai hũy báng những
hạnh tu khổ hạnh. Và nên nhớ tu khổ hạnh đưa đến chánh kiến thì nên, còn đưa đến
tà kiến thì không nên./.
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét