CÂU
NÓI NGAY BÂY GIỜ LÀ THÀNH PHẬT LIỀN LÀ ĐIỀU CÓ THỰC HAY KHÔNG?
Đúng như vậy, nhà Phật có câu “Bỏ con dao giết
thịt xuống, ngay bấy giờ là thành Phật ngay”. Cũng như câu thế gian: “Lãng tử hồi
đầu kim bất hoán”Nghĩa là chàng lãng tử quay đầu trở lại, vàng cũng không đổi
được. Bất quá khi chàng lãng tử quay đầu, cái quý hóa là ở chỗ chàng lãng tử biết
cải tà quy chánh, đổi mới cuộc đời mình, mới gọi là đạt được mục đích của sự
“quay đầu lại”và khi ấy, chàng lãng tử có giá trị hơn vàng, vàng cũng không đem
đổi được. Câu của nhà Phật “Bỏ con dao giết thịt xuống, là thành Phật ngay”được
chấp nhận là đúng, nếu đứng về tự tính- về Phật tánh mà nói, chứ không phải
nói, lập tức, hiện tiền chứng ngay được quả vị Phật, thành tựu được quả vị vô
thượng chánh đẳng chánh giác. (Tự tính, hay Phật tánh là Phật nhân- còn quả vị
vô thượng chánh đẳng chánh giác là Phật quả.).
Vì vậy, Tông Thiên Thai nêu lên sáu khái niệm
về Phật, gọi là lục tức (sáu tức).
Sáu tức:
1/-
Lý tức Phật, Tức là chúng sanh vốn có đầy đủ Phật tính hay giác tính.
2/-
Danh tự tức Phật: Nghĩa là, nghe biết rằng bản thân mình có Phật tính, bỗng
nhiên giác ngộ (giác ngộ rằng mình có Phật tính).
3/-
Quán hạnh tức Phật, Nghĩa là niệm niệm, tự xem xét tâm mình, trừ bỏ phiền não-
là cấp vị phẩm thứ năm của đệ tử (tùy hỷ, đọc tụng, biên chép, giảng giải, thuyết
pháp, kiêm thực hành sáu độ- sáu độ chánh hạnh).
4/-
Tương tự tức Phật: Là công phu tu trì đã khá thâm sâu, đã đến cấp vị sáu căn đều
thanh tịnh tức là Thập tín vị.
5/-
Phần chứng tức Phật: Đã vào hàng ngũ các bậc chứng được giác tính, tức là Phật
tính. Ở đây, liệt kê các nhân duyên thành tựu Thánh quả gồm có Thập trụ vị, Thập
hạnh vị, Thập hồi hướng, Thập địa và Đẳng giác tính.
6/-
Cứu cánh tức Phật, Là đã đoạn trừ hết vô
minh, công đức đã đầy đủ, chứng ngộ giác tính đến chỗ hoàn thiện, thành tựu vô
thượng chính đẳng chính giác, gọi là Diệu giác vị tức quả vị Phật.
Trong “Lục Tức”Phật nói trên, loại thứ nhất chỉ cho tất cả chúng sanh. Cho
nên Phật nói “Tất cả chúng sanh đều có Phật tính”. Tất cả chúng sanh ở mọi cõi
đều có đức tướng trí tuệ của Như Lai. Đó là lý tức Phật. Loại Phật thứ hai chỉ
cho những người được nghe Phật pháp, biết rằng bản thân mình vốn có Phật tính,
vốn có khả năng thành Phật. Loại thứ ba chỉ cho những người đã tu trì Phật
pháp, đã có thể hàng phục (không phải là đoạn trừ) phiền não. Loại thứ tư chỉ
cho những người đã thành tựu được sáu căn thanh tịnh, sắp lên hàng ngũ Thánh.
Loại thứ 5 chỉ cho các vị Bồ tát từ Sơ địa trở lên. Đến loại thứ 6 mới là chân
chính thành Phật, quả Phật mới thật sự tròn đầy, mới thật sự là bậc vô thượng
chánh biến giác tri.
Do đó, có thể thấy “Ngay bây giờ là thành Phật”(Lập
địa thành Phật), là chỉ cho loại Phật thứ nhất (Lý tức Phật) hay là loại Phật
thứ hai (Danh tự tức Phật), chứ không phải là loại Phật thứ 6, tức là “cứu cánh
tức Phật”. Bởi vì, từ khi ném con dao giết thịt xuống, đã là bước đầu của quá
trình “viên thành Phật tính”rồi. Nói “ngay bây giờ thành Phật liền”cũng như nói
“quay đầu là ngay bờ”(Hồi đầu thị ngạn). Trên sự thực, không phải ném đao xuống
là thành Phật được ngay, cũng như không phải quay đầu lại là ở ngay trên bờ.
Hiểu được đạo lý ấy cũng hiểu được sự khai ngộ
của Thiền tông. Nhiều người cho rằng, các câu như “tức tâm tức Phật”, “Tâm sáng
là Phật”, “Vô tâm là Phật”, “Thấy được bộ mặt thật của mình, trước khi lọt lòng
mẹ”v.v.. đều là có ý tứ thành Phật, và một khi đã khai ngộ là thành Phật
Thực ra khai ngộ chưa phải là thành Phật, thậm
chí cũng chưa phải là thấy đạo (kiến đạo) như Thiền sư Cao Phong Nguyên Diệu đời
Tống tự xưng là ông dụng công trong đời có 118 lần đại ngộ, còn lần tiểu ngộ
thì không kể xiết. Như vậy, có thể thấy khai ngộ không phải là thành Phật, hay
chỉ là “Lý tức Phật”, “Tương tự tức Phật”chứ không phải “cứu cánh tức Phật”. Sự
khai ngộ của Thiền tông, có thể gần với được “Pháp nhãn thanh tịnh”, tức là “Kiến
đạo, là Sơ quả của Tiểu thừa, hay Sơ địa của Đại thừa mà thôi. Do đó, Thiền
tông phá xong ba cửa ải là Ban tham. Trùng quan và Lao quan thì cũng chỉ mới tiến
tới gần “thoát ly sanh tử”. Nếu đánh giá theo quan điểm “sáu tức”của Tông Thiên
Thai thì Thiền Tông phá xong cửa ải thứ ba (Lao quan) cũng chỉ mới là loại Phật
thứ tư, tức là “Tương tự tức Phật”.
Chính vì vậy mà các Tổ sư Thiền tông, khi tham
thiền đến chỗ gọi là “nhập xứ”, thì tìm cách sống ẩn ở rừng sâu để nuôi dưỡng
Thánh thai (bào thai của bậc Thánh, cái nhân của bậc Thánh). Đây là do các vị ấy
chưa lên hàng ngũ các bậc Thánh, chỉ mới đi được 1/3 của lộ trình thành Phật,
trong ba vô lượng kiếp, chỉ mới hết sơ kiếp vô lượng thứ nhất.
Trên quan điểm ấy, thấy rằng, các thiền sư dù
có phá được ba cửa ải cũng vẫn còn là phàm phu cấp hiền vị mà thôi./.
Chánh
tín: HT Thánh Nghiêm Trích Phật học.
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét