PHẬT GIÁO CÓ TIN CÓ LINH HỒN VĨNH VIỄN
BẤT BIẾN KHÔNG?
Phật
giáo không tin có một linh hồn bất biến, vì quan điểm đó không đúng với thuyết
duyên sanh, duyên diệt của đạo Phật. Nếu Phật giáo không tin có linh hồn cố định,
thì cái gì đi luân hồi? cái gì siêu phàm, nhập thánh?
Đây là điểm ưu việt đặc thù của Phật giáo, vừa
không xem trọng giá trị vĩnh cửu của tự ngã, lại vừa khẳng định giá trị hướng
thượng của Tự tánh. Phật giáo chủ trương thuyết “nhân duyên sinh” và “Tự tánh vốn
không” (Tự tánh bản không). Phật giáo xem vật chất là nhân duyên sanh, xem tinh
thần cũng là nhân duyên sanh. Nhân duyên tụ gọi là sanh, Nhân duyên ly tán, gọi
là diệt, không có một sự vật nào là không do nội nhân ngoại duyên hội tụ mà tồn
tại. Nếu loại bỏ nhân và duyên ra, không có một sự vật nào có thể tồn tại được.
Còn tinh thần là gì? Phật giáo tuy bác thuyết
linh hồn nhưng không phải là theo duy vật luận, cái gọi là tinh thần thì Phật
giáo gọi bằng danh từ là “Thức”. Phật
giáo Tiểu thừa chỉ nói 6 thức, và lấy thức thứ 6 làm chủ thể của sinh mạng, Phật
giáo Đại thừa nói thêm 2 thức nữa, tổng cộng có 8 thức, và lấy thức thứ 8 làm
chủ thể của sinh mạng.
Trong 8 thức của Đại thừa, 6 thức đầu giống 6
thức của Tiểu thừa, và phân tích sâu hơn công năng của thức thứ 6, nhận ra thêm
thức thứ 7 và thứ 8. Trên thực tế, chủ
thể của 8 thức chỉ có một, nhưng phân tích công năng mà chia thành 8 thức. Làm
ác, làm thiện là 7 thức đầu, và đem các nhân thiện, ác đó ký gởi và ở thức thứ
8. Thức thứ 8 là kho tàng chấp chứa tất cả hạt giống của nghiệp, tất cả nghiệp
nhân, người tổng quản của kho tàng là thức thứ 7, lấy ra đưa vào kho là thức thứ
6, còn 5 thức đầu là tạo nghiệp. Ví như trong một gia đình, Thức thứ 8 là ông
chủ nhà, thức thứ 7 là ông giữ kho, thức thứ 6 là ông thư ký, 5 thức trước là
những công nhân.
Như vậy công năng của thức thứ 8 là tàng trữ,
nhưng không giống như ông thần Tài giữ của, chỉ nhập mà không xuất. Ở kho tàng
thứ 8, tình hình xuất nhập kho nối tiếp không ngừng. Nhập kho là các hành vi ảnh
hưởng đến tâm lý và để lại dấu ấn trong thứ thứ 8 gọi là nghiệp nhân hay chủng
tử. Còn xuất kho là tâm lý dẫn tới hành vi tạo nghiệp hay cảm thọ, gọi là nghiệp
quả hay là hiện hành. Chủng tử thành hiện hành đó là xuất. Hiện hành thành chủng
tử đó là nhập. Trong một đời, tình hình là như vậy. Trong 2,3 đời hay là vô số đời liên tiếp, tình hình
cũng là như vậy. Tất cả mọi diễn biến nhân quả trong đời hiện tại cũng như
trong vô số kiếp đời quá khứ và đời vị lai, tình hình cũng đều như vậy, đều
không ra ngoài quy luật quan hệ giữa chủng tử và hiện hành. Do đó, mà có tình
hình sinh tử tương tục, sinh mạng nối tiếp không ngắt đoạn.
Do quan hệ xuất nhập của chủng tử và hiện
hành, tiến hành thường xuyên không ngắt đoạn như vậy, cho nên bản chất của thức
thứ 8 cũng là thường xuyên biến động không ngừng. Không những thức thứ 8 của đời
này, so với đời trước và đời sau là biến động không ngừng mà từ một niệm trước
đến niệm sau, đã có biến đổi rồi. Vì tình hình của thức thứ 8 là niệm niệm sinh diệt, niệm niệm biến đổi, cho nên chúng ta mới luân hồi sinh
tử đồng thời có khả năng thoát ly sanh tử. Thức thứ 8 tồn tại chính là nghiệp
nhân và nghiệp quả liên tục tồn tại và biến động. Ngoài sự biến động liên tục của
dây chuyền nghiệp nhân nghiệp quả này, không thể tìm đâu ra thức thứ 8! Cũng như dòng nước chảy, là do nước chảy
mà có, không thể tìm đâu ra cái gọi là
dòng nước chảy, ở ngoài nước. Mục đích giải thoát của đạo Phật là cắt dòng nước
chảy sinh tử nhân quả liên tục đó. Khi tác dụng của thức thứ 8 không còn nữa,
thức thứ 8 không còn chấp chứa gì nữa, cũng không còn hiện hành gì nữa, thì
thành tựu được “tính không”, thức (phiền não) chuyển thành trí (thanh tịnh),
không còn bị sanh tử chi phối nữa, và trở thành tự do trong sanh tử.
Có thể thấy thức thứ 8 không giống như linh hồn
vĩnh hằng. Nếu tin có linh hồn vĩnh hằng, thì sẽ mất khả năng siêu phàm, nhập
Thánh, giải thoát khỏi sanh tử. Phật giáo trên quan niệm thì phủ định linh hồn,
trên mục đích phủ định thức thứ 8. Chỉ có phủ định thức thứ 8 như là sự giả hiện
của vô minh phiền não tương tục thì mới có thể được triệt để giải thoát. Nhưng
phủ định thức thứ 8 không có nghĩa là không có gì hết nữa, mà là còn trí tuệ lặng
chiếu, siêu việt hữu và vô, không còn có vô minh phiền não nữa./.
Trích: Phật giáo chánh tín: HT Thánh Nghiêm.
{—]–{
0 nhận xét:
Đăng nhận xét