THỨ GIẾT CHẾT NGƯỜI TU KHÔNG PHẢI TIỀN BẠC...
MÀ LÀ LỜI KHEN!
Nhiều người nghĩ rằng người tu dễ hư vì
tiền, vì sắc, vì quyền lực.
Nhưng trong Kinh Tạng Nikāya, Đức Phật nhiều lần cảnh báo một
thứ còn nguy hiểm hơn đó là:
LỢI DƯỠNG. SỰ CUNG KÍNH.
DANH TIẾNG.
Ngài dạy hậu quả là: "Đắng cay, ác độc, là chướng ngại ngăn
cản con đường giải thoát." Nghe có vẻ lạ. Được người ta kính trọng, được
nhiều người quý mến, được tán thán, được nổi tiếng... sao lại nguy hiểm? Bởi vì
rất nhiều người vượt qua được nghèo khó, vượt qua được khổ cực, vượt qua được
cám dỗ vật chất. Nhưng lại gục ngã trước tiếng vỗ tay và những lời ca tụng.
ĐƯỢC KHEN CŨNG KHỔ, BỊ CHÊ CŨNG KHỔ
Đức Phật dạy: Có người vì được cung kính mà đọa lạc. Có người vì
không được cung kính mà đọa lạc. Có người vì vừa được cung kính vừa không được
cung kính mà đọa lạc. Tại sao? Khi được người ta kính trọng, tâm sinh ra thích
thú. Muốn được khen nhiều hơn. Muốn được
nổi tiếng hơn. Muốn được người khác xem mình là quan trọng. Đó là tham.
Ngược lại, khi không được ai chú ý, không được ai khen ngợi, tâm
lại buồn bực, khó chịu, ganh tỵ. Đó là sân. Một bên là tham. Một bên là sân. Cả
hai đều là xiềng xích trói buộc. Cho nên Đức Phật dạy: 
Khi được kính
trọng cũng bình thản. Khi bị xem thường
cũng bình thản. Tâm không dao động
trong cả hai hoàn cảnh. Người như vậy mới thật sự là bậc chân nhân.
CON CÁ CHẾT KHÔNG PHẢI VÌ ĐÓI
Đức Phật đưa ra một ví dụ rất hay. Một người thả lưỡi câu xuống
hồ. Trên lưỡi câu có miếng mồi ngon. Con cá nhìn thấy. Nó không thấy cái lưỡi
câu. Nó chỉ thấy miếng mồi. Và nó đớp. Ngay khoảnh khắc đó, số phận con cá nằm
trong tay người câu cá. Muốn làm gì thì làm.
Đức Phật dạy: Người câu cá là Ma vương. Lưỡi câu là lợi đắc, cung
kính và danh vọng. Miếng mồi là cảm giác thích thú khi
được người khác tôn vinh. Người tu mà say mê tiếng khen, say mê danh tiếng, say
mê địa vị... Thì cũng giống như con cá nuốt lưỡi câu. Tưởng mình đang hưởng
lợi. Nhưng thật ra đang mắc bẫy.
CON RÙA VÀ CÂY LAO CỦA THỢ SĂN
Đức Phật kể một câu chuyện khác. Ngày xưa có hai con rùa sống
trong hồ. Một con bảo: "Đừng đi đến chỗ kia, nguy hiểm lắm." Con kia
không nghe. Nó vẫn đi. Rồi bị thợ săn phóng lao trúng. May mắn nó chưa chết. Nó
kéo theo sợi dây buộc trên cây lao rồi bò về. Con rùa kia nhìn thấy liền hỏi:
"Bạn có bị thương không?" Nó đáp: "Không. Tôi đâu có bị thương.
Chỉ có sợi dây dính trên lưng thôi." Con rùa già nói: "Bạn đã bị đâm
rồi mà còn không biết. Chính thứ này đã giết cha ông chúng ta từ bao đời."
Đức Phật giải thích: Thợ săn là Ma vương. Cây lao
là lợi đắc, cung kính và danh vọng. Sợi dây là lòng tham đắm. Nhiều người
nghĩ: "Tôi đâu có tham." "Tôi đâu có dính mắc." "Tôi
chỉ vui một chút khi được người ta khen thôi! Đó là điều hết sức bình thường
như mặt trời mọc và lặn". Nhưng chính cái "vui một chút" ấy là
sợi dây. Một khi sợi dây đã móc vào lưng rồi thì sớm muộn gì Ma vương cũng kéo
đi.
CÁI BẪY TINH VI NHẤT TRÊN ĐƯỜNG TU
Tiền bạc còn dễ thấy. Sắc dục còn dễ nhận ra. Nhưng lời khen rất
khó nhận ra. Người ta có thể từ bỏ tài sản. Có thể sống đơn giản. Có thể ăn
uống kham khổ. Nhưng trong lòng vẫn âm thầm thích được tôn trọng. Thích được
ngợi khen. Thích được nhiều người biết đến. Thích được xem là quan trọng. Đó
chính là nơi Ma vương thường ẩn nấp. Vì vậy Đức Phật không dạy phải ghét bỏ
danh tiếng hay chạy trốn sự cung kính.
Ngài dạy: Được cũng không mừng vui. Mất
cũng không khổ não.
- Có cũng không say đắm. Không có cũng không
buồn đau. Người ta khen thì biết họ đang khen. Người ta chê thì biết họ đang
chê.
Chỉ vậy thôi. Không thêm cái "tôi" vào trong đó.
LỜI
DẠY CỦA ĐỨC PHẬT
Lợi đắc. Cung kính. Danh vọng. Ba thứ này nhìn bên ngoài giống
như mật ngọt. Nhưng bên trong có thể là lưỡi câu. Nhìn bên ngoài giống như vòng
hoa. Nhưng bên trong có thể là cây lao. Cho nên người học Phật cần luôn tự nhắc
mình: "Ta tu để đoạn trừ tham, sân, si." Không phải tu để nổi tiếng.
Không phải tu để được người khác tôn thờ. Không phải tu để được nhiều người ca
ngợi.
Người còn vui khi được khen và khổ khi bị chê vẫn còn nằm trong
sự chi phối của thế gian. Người giữ được tâm bình thản trước cả khen lẫn chê
mới thật sự đang bước đi trên con đường mà Đức Thế Tôn đã chỉ dạy. "Được
cung kính không dao động. Không được
cung kính cũng không dao động. Sống
không phóng dật. Tâm thường an định. Quán sát các pháp như thật. Không còn chấp
thủ.
Người ấy được gọi là bậc Chân Nhân."
Nguồn ý chính: Tương Ưng Bộ Kinh (Saṃyutta Nikāya), chương Lợi
Đắc – Cung Kính – Danh Vọng. (Nguồn
sưu tầm)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét