NGHIỆP CÓ THỂ CHUYỂN, NHƯNG CHUYỂN BẰNG CÁCH NÀO?
Có người hỏi: “Nếu trước đây tôi từng làm nhiều điều sai, bây giờ
biết tu, biết làm thiện rồi thì nghiệp có chuyển được không?” Có người lại lo:
“Tôi đã tạo nghiệp như vậy rồi, có phải cả đời này chỉ còn cách chờ quả báo?”
Và cũng có người tìm đủ mọi cách để “giải nghiệp”. Đi lễ thật nhiều, cúng thật
nhiều, làm từ thiện thật nhiều. Tụng kinh, cầu nguyện và mong những điều không
tốt mình từng làm sẽ được xóa đi. Nhưng có một điều chúng ta cần hiểu: Chuyển
nghiệp không có nghĩa là biến việc đã làm thành chưa từng xảy ra. Quá khứ không
thể quay lại để sửa. Một lời đã nói khiến người khác tổn thương, ta không thể
thu hồi như chưa từng nói. Một việc sai đã làm, hậu quả của nó có thể vẫn còn.
Nhưng điều ta có thể thay đổi là: Từ giây phút này, mình có tiếp tục tạo những
nhân giống như thế nữa hay không. Đó chính là nơi sự chuyển hóa bắt đầu.
Nghiệp trong lời Phật dạy gắn liền với tác ý. Nói một cách gần
gũi, những điều ta cố ý nghĩ, nói và làm đang tạo thành những khuynh hướng và
nhân duyên cho đời sống. Vì vậy, muốn chuyển nghiệp, trước hết không phải chạy
đi tìm một người nào đó “giải” giúp mình, mà là quay về nhìn chính mình. Tôi
đang sống thế nào? Tôi đang nói những lời gì? Tôi đang kiếm tiền bằng cách nào?
Tôi đang đối xử với cha mẹ, vợ chồng, con cái ra sao? Tôi có đang biết một việc
là sai nhưng vẫn tiếp tục làm, rồi sau đó lại đi cầu mong nghiệp được hóa giải
không? Nếu cái nhân vẫn tiếp tục được gieo, làm sao ta mong một ngày quả hoàn
toàn khác?
Muốn chuyển nghiệp, điều đầu tiên là DỪNG. Dừng điều mình biết là
bất thiện. Nếu biết lời nói ấy làm người khác đau, tập dừng trước khi nói. Nếu
biết công việc ấy gây tổn hại, tìm cách thay đổi. Nếu biết tính nóng giận đang
phá hỏng gia đình, đừng chỉ nói: “Tính tôi vốn vậy.” Hãy bắt đầu học cách nhận
diện cơn sân trước khi nó biến thành lời nói và hành động. Nếu biết mình từng lừa
dối, đừng tiếp tục lừa dối rồi mong vài việc thiện sẽ bù lại. Không gieo thêm
chính là bước chuyển đầu tiên. Một căn phòng đang cháy, việc đầu tiên không phải
trang trí lại căn phòng, mà là ngừng đổ thêm dầu vào lửa.
Bước thứ hai là NHẬN LỖI VÀ SỬA. Sám hối không chỉ là quỳ trước
bàn Phật và nói: “Con biết lỗi.” Sự sám hối có ý nghĩa nhất khi sau lời nhận lỗi
ấy, cách sống của mình bắt đầu khác đi. Từng nói lời làm người khác tổn thương,
hãy tập nói lời lành. Từng bất hiếu, nếu cha mẹ còn hãy bắt đầu quan tâm khi vẫn
còn cơ hội. Từng vì tiền mà làm điều trái với lương tâm, hãy học cách kiếm đồng
tiền chân chính. Từng phản bội lòng tin của ai đó, nếu còn có thể sửa chữa thì
hãy chân thành nhận trách nhiệm. Một lời xin lỗi rất quý nhưng một đời sống
thay đổi sau lời xin lỗi còn quý hơn.
Bước thứ ba là GIEO NHÂN MỚI. Đừng chỉ dành cả đời nhìn lại những
hạt giống xấu mình từng gieo. Hãy bắt đầu gieo những hạt giống khác. Một lời tử
tế là một nhân mới, một lần nhẫn được cơn sân là một nhân mới, một lần bố thí bằng
tâm chân thành là một nhân mới, một ngày kiếm sống bằng nghề chân chính là một
nhân mới, một lần đáng lẽ trả đũa nhưng mình chọn dừng lại cũng là một nhân mới,
một lần thấy người khác thành công mà tập khởi tâm tùy hỷ cũng là một nhân mới.
Đừng xem thường những điều rất nhỏ. Cuộc đời thay đổi không phải lúc nào cũng từ
một việc lớn, nhiều khi nó được thay đổi bởi hàng nghìn lựa chọn nhỏ được lặp lại
mỗi ngày.
Và còn một điều sâu hơn: Chuyển nghiệp cũng là chuyển cái tâm đang
tiếp nhận cuộc đời. Hai người cùng gặp một nghịch cảnh. Một người oán trời
trách đất, càng ngày càng cay nghiệt. Một người nhìn lại mình, học được bài học,
biết sống tỉnh thức hơn. Hoàn cảnh có thể giống nhau nhưng từ đó hai người lại
tiếp tục gieo những nhân hoàn toàn khác nhau. Vì thế, tu không phải để bảo đảm
rằng từ nay cuộc đời sẽ không còn chuyện trái ý. Tu là để khi chuyện trái ý đến,
ta không tiếp tục dùng vô minh và sân hận tạo thêm khổ đau.
Có người vì quá tin vào hai chữ “nghiệp báo” mà sống trong mặc cảm:
“Chắc nghiệp tôi nặng lắm. Số tôi vậy rồi. Có cố cũng chẳng thay đổi được đâu.”
Đó không phải cách hiểu giúp con người tỉnh thức. Nếu mọi thứ đã hoàn toàn cố định,
việc tu tập sẽ chẳng còn ý nghĩa. Chính vì hành động hiện tại vẫn quan trọng
nên hôm nay ta mới cần giữ giới, làm thiện, tu tập tâm và phát triển trí tuệ. Đừng
lấy nghiệp làm lý do để tuyệt vọng. Nghiệp không phải bản án để chúng ta ngồi
chờ. Nó nhắc ta chịu trách nhiệm với những lựa chọn của chính mình. Cũng đừng
nghĩ: “Tôi làm thiện nhiều rồi, chắc nghiệp xấu đã hết.” Ta không cần ngồi tính
xem mình đã tích được bao nhiêu phước để trừ bao nhiêu nghiệp. Điều quan trọng
hơn là nhìn xem: Con người hôm nay có khác con người đã tạo nghiệp ngày trước
hay chưa? Ngày trước dễ nổi sân, hôm nay biết dừng lại. Ngày trước tham lợi bất
chấp đúng sai, hôm nay biết đủ. Ngày trước làm ai đau cũng mặc kệ, hôm nay bắt
đầu biết đặt mình vào nỗi đau của người khác. Ngày trước sai nhưng không bao giờ
nhận, hôm nay biết cúi đầu nói một câu: “Tôi đã sai.” Nếu những điều ấy đang xảy
ra…thì sự chuyển hóa đã bắt đầu rồi.
Đức Phật dạy: “Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp.”
Nghe câu ấy, đừng chỉ thấy sợ. Hãy thấy cả trách nhiệm và hy vọng. Bởi nếu những
lựa chọn của mình góp phần tạo nên con đường mình đi, thì ngay hôm nay mình vẫn
có thể lựa chọn những bước chân khác. Quá khứ có thể ta chưa sống tốt nhưng hôm
nay vẫn có thể sống thiện. Hôm qua từng làm người khác đau, hôm nay có thể bắt
đầu không làm đau thêm. Có những hậu quả ta vẫn phải đối diện nhưng ta có thể đối
diện với chúng bằng một con người tỉnh thức hơn. Vậy nên, đừng hỏi: “Bao giờ
nghiệp của tôi mới hết?” Hãy hỏi: “Ngay hôm nay, tôi có còn tiếp tục gieo nhân
khiến mình và người khác khổ nữa không?” Bởi chuyển nghiệp không bắt đầu ở ngày
mai, không bắt đầu khi ta có thật nhiều tiền để làm phước, cũng không bắt đầu từ
một nghi lễ thần kỳ nào đó. Nó bắt đầu ngay khoảnh khắc ta nhận ra điều chưa
đúng, dừng lại, sửa lại và lựa chọn sống khác đi. Quá khứ không thể viết lại
nhưng từ hôm nay…ta có thể ngừng viết tiếp nó bằng cùng một cách.
Nguyện cho chúng ta đủ tỉnh thức để nhận ra điều sai, đủ can đảm để
dừng và đủ kiên trì để sửa. Nguyện cho những nghiệp bất thiện không được tiếp tục
nuôi lớn, những nhân thiện mỗi ngày được vun bồi thêm. Nguyện cho chúng ta
không tuyệt vọng vì quá khứ, không buông lung trong hiện tại, và từng bước chuyển
hóa cuộc đời bằng chính thân – khẩu – ý của mình.
Bài viết thuộc Series: TỈNH THỨC GIỮA ĐỜI THƯỜNG
0 nhận xét:
Đăng nhận xét