CHỈ CẦN MỞ ĐIỆN THOẠI VÀI PHÚT, TÂM ĐÃ
CÓ THỂ ĐI XA HÀNG NGÀN DẶM KHỎI
CHÁNH PHÁP.
Ngày nay, nhiều người than rằng:
“Tôi đâu muốn sân, mà sao dễ nổi nóng quá.” “Tôi đâu muốn tham, mà sao cứ thấy người
khác hơn mình là khó chịu.” “Tôi đâu muốn
loạn tâm, mà sao ngồi yên vài phút cũng không nổi.” Đó không phải là chuyện riêng của một người. Đó là căn bệnh chung của thời đại.
Trong các kinh Nikāya, Đức
Phật dạy: “Do mắt và các sắc, nhãn thức
khởi lên; sự gặp gỡ của ba pháp ấy là xúc.” (Saḷāyatana Saṃyutta – Tương Ưng
Sáu Xứ). Từ XÚC sinh THỌ. Từ THỌ sinh ÁI. Từ ÁI sinh THỦ. Từ THỦ sinh HỮU. Rồi
tiếp tục già, bệnh, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Cả khối khổ đau đồ sộ bắt đầu
từ một lần tiếp xúc mà không có chánh niệm.
Ngày xưa, muốn thấy một điều xấu phải đi tìm. Ngày nay, điều xấu tự
tìm đến mình. Vừa mở điện thoại: Người khoe nhà đẹp. Người khoe xe sang. Người
khoe thân thể. Người khoe cuộc sống. Người tranh cãi. Người chửi bới.
Người kích động. Mắt thấy liên tục. Tai nghe liên tục. Ý nghĩ liên
tục. Tâm giống như một cánh đồng bị gieo hạt suốt ngày. Nhưng đáng sợ là phần lớn
hạt giống được gieo vào lại là hạt giống THAM, SÂN và SI.
Đức Phật dạy trong Kinh Pháp Cú: “Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo
tác.” Mọi thứ đều bắt đầu từ tâm. Nếu tâm ô nhiễm, lời nói và hành động sẽ ô
nhiễm. Nếu tâm thanh tịnh, lời nói và hành động sẽ thanh tịnh. Nhưng con người
thời nay lại chăm sóc thân nhiều hơn chăm sóc tâm. Biết điện thoại còn bao
nhiêu phần trăm pin. Nhưng không biết tâm mình còn bao nhiêu phần trăm chánh niệm.
Biết xe mình sắp hết xăng. Nhưng không biết tâm mình sắp cạn thiện pháp.
Theo Vi Diệu Pháp, phía sau phần lớn khổ đau
của con người chỉ xoay quanh ba gốc bất thiện:
THAM (Lobha), SÂN (Dosa), SI (Moha). Ba thứ
này giống như ba ngọn lửa âm thầm cháy trong lòng người. Tham luôn nói: “Thêm một
chút nữa thôi.” Sân luôn nói:
“Ta phải hơn người đó.” Si luôn nói: “Không sao đâu.”
Và cứ như vậy, một đời người bị kéo đi mà
không hay biết. Điều nguy hiểm nhất của
thời hiện đại không phải nghèo đói. Không phải chiến tranh. Mà là PHÓNG DẬT.
Đức Phật dạy trong Kinh Pháp Cú: “Người phóng
dật như đã chết. Người không phóng dật như không chết.”
Nhiều người còn sống nhưng tâm đã chết trong
điện thoại. Còn sống nhưng bị cuốn đi bởi tin tức. Còn sống nhưng lệ thuộc vào
lời khen tiếng chê. Còn sống nhưng không làm chủ nổi chính mình. Trong Tăng Chi
Bộ Kinh, Đức Phật dạy:
“Phi như lý tác ý là nhân sinh khởi những
pháp bất thiện chưa sinh, và làm tăng trưởng những pháp bất thiện đã sinh.” Nói
đơn giản: Không phải cảnh làm mình khổ.
Mà là cách mình nhìn cảnh. Thấy người giàu. Một
người khởi tâm học hỏi. Một người khởi tâm ganh tỵ. Cùng một cảnh. Khác nhau ở
tâm. Thấy người đẹp. Một người thấy vô thường. Một người sinh tham ái. Cùng một
cảnh. Khác nhau ở tâm. Cho nên, gốc của khổ không nằm ngoài đời.
Gốc của khổ nằm ngay trong cách tâm phản ứng với đời.
Nếu Có người hỏi: “Vậy thời nay có thể sống bình an không?”
Có. Nhưng phải đi ngược dòng. Ngược với sự hấp tấp. Ngược với sự
hơn thua. Ngược với sự hưởng thụ vô độ. Ngược với đám đông đang chạy theo danh,
lợi và dục.
Đức Phật gọi đó là CON ĐƯỜNG THÁNH ĐẠO.
Giữ giới để ngăn điều ác. Chánh niệm để thấy điều ác.
Trí tuệ để nhổ tận gốc điều ác. Người biết tu không phải người
không có tham sân si. Mà là người nhận ra tham sân si ngay khi chúng vừa ló đầu.
Thấy tham đang sinh.
Biết tham đang sinh. Thấy sân đang sinh. Biết sân đang sinh. Thấy
si đang sinh. Biết si đang sinh. Đó chính là hộ trì tâm. Đó chính là chánh niệm.
Đó chính là bước đầu của giải thoát. Cuối
cùng, hãy nhớ một điều rất sâu sắc mà Đức Phật nhiều lần nhắc đến trong các
kinh Nikāya:
“Khó thấy thay tâm này, tế nhị, chạy theo dục vọng theo sở thích của
nó.” Thế giới hôm nay không thiếu ánh sáng điện. Không thiếu thông tin. Không
thiếu tiện nghi. Điều đang thiếu là ÁNH SÁNG TRONG TÂM.
Người thắng ngàn quân ngoài chiến trận chưa phải chiến thắng lớn.
Người thấy được THAM, SÂN, SI ngay trong lòng mình và từng ngày làm chúng suy yếu
mới là người chiến thắng thật sự. Một đời người có thể nghèo tiền bạc vẫn chưa
phải bất hạnh.
Nhưng nếu để THAM dẫn đường,
SÂN làm chủ và SI che mắt, thì đó mới là sự nghèo khổ lớn nhất của một chúng
sinh đang trôi lăn trong luân hồi./.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét